Novo istraživanje u časopisu Cell pokazuje da oštećeni fragmenti DNK mogu prelaziti između ljudskih ćelija preko ultratanakih tunelskih nanocijevi. U laboratorijskom eksperimentu gen za otpornost na antibiotik prenešen je sa muških na ženske ćelije, što sugeriše da takav prenos može imati funkcionalne posledice. Nalaz je rani i zahteva dodatna istraživanja, ali može promeniti razumevanje širenja otpornosti na terapije unutar tumora.
Novo istraživanje: Oštećeni DNK može prelaziti između ljudskih ćelija preko tunelskih nanocijevi
Photo Credit: Peter Ly/E.G. Maurais et al. / Cell 2026
Novo istraživanje koje je objavljeno u časopisu Cell izazvalo je pažnju naučne zajednice nakon što su istraživači pokazali da oštećeni fragmenti DNK mogu preći iz jedne ljudske ćelije u drugu.
Tim sa UT Southwestern's Children's Medical Center Research Institute u Dalasu u laboratorijskim uslovima pomešao je dve vrste ljudskih ćelija i potom veštački izazvao oštećenja u njihovim genomima. Istraživači su zatekli neočekivani fenomen: fragmente DNK kako napuštaju jednu ćeliju i ulaze u susednu.
Pod mikroskopom ćelije su bile povezane ultratankim mostovima poznatim kao tunelske nanocijevi. Ove sitne „cevčice" bile su već poznate po prenosu raznih materijala između ćelija, ali nova studija je prva koja jasno povezuje ove strukture sa direktnim prenosom DNK.
Posebno zabrinjavajuće je što preneti DNK nije delovao kao bezopasni ćelijski otpad. U jednom eksperimetnu istraživači su ubacili gen za otpornost na antibiotik u Y hromozom muških ćelija, a kasnije su isti gen pronašli u obližnjim ženskih ćelijama. To ukazuje da preneseni fragmenti mogu imati funkcionalne, biološke posledice.
Moguće implikacije za tumore
Oštećenja DNK i greške u hromozomima česta su pojava u tumorima. Ako se sličan prenos dešava i u živim tumorima, to bi moglo pomoći da se objasni kako otpornost na terapije — uključujući hemioterapiju — može da se širi među ćelijama unutar tumora. Fragmenat koji nosi opasnu mutaciju ili osobinu otpornu na lečenje možda neće ostati ograničen samo na jednu ćeliju, već bi mogao da utiče na susedne ćelije.
Međutim, naučnici upozoravaju da su ovo do sada pretežno laboratorijski nalazi i da je potrebno mnogo dodatnih istraživanja da bi se utvrdilo koliko često i u kojim okolnostima se ovaj mehanizam javlja u stvarnim tumorima.
Stavovi stručnjaka
Paul Mischel (Stanford University) nazvao je rad „važnim i uzbudljivim otkrićem" koje postavlja ključna pitanja o uticaju ovakvog prenosa na razvoj i ponašanje raka.
Christoph Gerdes (Princess Margaret Cancer Centre, Toronto) istakao je da studija „otvara nove mogućnosti", posebno u pogledu širenja osobina otpornosti na terapije među ćelijama.
Vođa istraživanja, Peter Ly, napomenuo je: „Još imamo mnogo posla da uradimo“ kako bi se utvrdilo koliko često se ovaj proces dešava i da li je prisutan u različitim vrstama tumora.
Zaključak
Ovo istraživanje pruža snažniji dokaz da ćelije mogu direktno razmenjivati DNK putem ćelijskih veza, što menja uobičajeni pogled na to kako se genetske promene i otpornosti mogu širiti unutar tkiva. Ipak, za kliničke implikacije potrebne su pažljive i opsežnije studije u uzorcima iz stvarnih tumora i u modelima koji verno predstavljaju ljudsku bolest.
Pomozite nam da budemo bolji.
