Tim astronoma identifikovao je 20 metal‑siromašnih zvezda oko 7.000 svetlosnih godina od Sunčevog sistema koje bi mogle biti ostaci patuljaste galaksije nazvane Loki. Zvezde su verovatno stare preko 10 milijardi godina i dele sličan hemijski potpis, što ukazuje na zajedničko poreklo. Podeljene progradne i retrogradne orbite sugerišu da se spajanje dogodilo dok je Mlečni put još bio manji — potencijalno oko 3–4 milijarde godina posle Velikog praska. Potvrda ovog scenarija može promeniti razumevanje ranog rasta naše galaksije.
Otkriće „Loki“: 20 Metal-Siromašnih Zvezda Mogle Bi Biti Ostaci Drevne Galaksije Progutane Od Strane Mlečnog Puta
An artist's impression depicts the Milky Way based on data from the Gaia telescope. - ESA/Gaia/DPAC, S. Payne-Wardenaa
Skup neobičnih, metal‑siromašnih zvezda mogao bi predstavljati ostatke patuljaste galaksije koju je Mlečni put akretirao pre oko 10 milijardi godina. Astronomi su taj mogući ostatak nazvali Loki, po nordijskom bogu nestašluka — ime koje odražava zagonetnu prirodu otkrića.
Data from more than 1.8 billion stars have been used to create this map of the Milky Way as captured by Gaia. - ESA/Gaia/DPAC; CC BY-SA 3.0 IGO
Zašto su ove zvezde važne?
Metal‑siromašne zvezde (vrlo‑metal‑siromašne, VMP) sadrže malo elemenata težih od helijuma i smatraju se fosilima ranih generacija zvezda. Njihov hemijski sastav i orbitalne karakteristike daju nam retku priliku da rekonstrušemo rane fuzije i rast Mlečnog puta. Tim koji stoji iza nove studije pronašao je 20 takvih zvezda iznenađujuće blizu galaktičkog diska — oko 7.000 svetlosnih godina od Sunčevog sistema — i zaključio da su verovatno stare preko 10 milijardi godina.
Gaia's mapping shows how 40,000 stars, all located within 326 light-years of the solar system, will move in the next 400,000 years. - ESA/Gaia/DPAC; CC BY-SA 3.0 IGO.
Kako su otkrivene?
Astrofizičari su prvo identifikovali kandidata u podacima Evropske svemirske agencije iz misije Gaia, koja je mapirala kretanje i svojstva milijardi zvezda. Nakon toga su istraživači ispitali spektre 20 zvezda koristeći visokorezolutni spektrograf na Canada‑France‑Hawaii Telescope (CFHT) na Maunakea. Spektroskopske analize pokazale su sličan hemijski potpis među zvezdama, što ukazuje na zajedničko poreklo.
This image visualizes the Milky Way and its surrounding halo of stars, some of which originated from past mergers. - ESA/Gaia/DPAC
Orbite i istorija spajanja
Među identifikovanim zvezdama, 11 se kreće u progradnoj orbiti (u istom smeru kao i rotacija diska), dok 9 ima retrogradnu orbitu (u suprotnom smeru). Takva podela može nastati ako se manja galaksija spoji s Mlečnim putem dok je ovaj još bio manji i gravitaciono slabiji — potencijalno samo nekoliko milijardi godina nakon Velikog praska, odnosno pre ~10 milijardi godina.
Remnants of other galaxies can be found in the Milky Way. - ESA/Gaia/DPAC
Šta ovo znači za razumevanje Mlečnog puta?
Ako se potvrdi, događaj spajanja sa „Lokijem“ mogao bi predstavljati važan, dosad nedovoljno primećen gradivni blok u formiranju naše galaksije. Slično velikom sudaru sa Gaia‑Sausage‑Enceladus, takav dogođaj može promeniti dinamiku i istoriju rasta Mlečnog puta. Ipak, autori studije i nezavisni stručnjaci naglašavaju oprez: moguće je i da su zvezde posledica više manjih spajanja ili da se radi o produžetku poznatih struktura.
Napomena: Potrebna su dalja posmatranja i veći uzorci podataka kako bi se potvrdila hipoteza o jedinstvenom poreklu označenom kao „Loki“.
Izvori i metode
Podaci potiču iz misije Gaia i posmatranja spektrografom na CFHT. Analize su uključivale precizno ispitivanje hemijskih elementa i merenje orbitalnih parametara zvezda.
Zaključak: Otkriće je intrigantno i može zahtevati da revidiramo delove narativa o tom kako je Mlečni put rastao u ranoj fazi, ali potvrda zahteva dodatne dokaze i nezavisne analize.
Pomozite nam da budemo bolji.
