Ovaj nedeljni pregled obuhvata tri velike teme: otkriće najmanje 37 tela u jednoj od kamenih urna na Plain of Jars u Laosu, što potvrđuje da je lokalitet služio kao veliki grobni kompleks; upozorenje da klimatske promene približavaju regije za uzgoj pirinča njihovoj termalnoj granici, ugrožavajući milijardu ljudi; i obećavajuće laboratorijske rezultate koji pokazuju da montelukast, lek protiv astme, može pomoći u preokretanju tumorske otpornosti i uskoro ulazi u klinička ispitivanja.
Nedeljni naučni pregled: Otkriveno 37 tela u laoskim 'urnama smrti', pirinač na klimatskoj granici i astma lek protiv tvrdokornih tumora
Death jar mystery revealed, rice reaching its 'thermal limit,' prehistoric art controversy, and the asthma drug that could help fight cancer. | Credit: koto_feja via Getty Images |nuwatphoto via Getty Images
Ovaj pregled najvažnijih naučnih vesti iz protekle nedelje donosi velike arheološke otkriće, upozorenje o budućnosti globalne bezbednosti hrane i obećavajuće rezultate u repurposing-u postojećeg leka za borbu protiv raka.
Climate change is creating environments where humans have never successfully cultivated rice before. | Credit: Kevin Frayer / Stringer via Getty Images
Laos: Plain of Jars — grobni kompleks sa novim dokazima
Istraživači su u jednoj od velikih kamених urna na platou Xieng Khouang u Laosu pronašli ostatke najmanje 37 ljudi, što dodatno potvrđuje da je lokalitet poznat kao Plain of Jars (Ravnica urna) služio kao masovni grobni kompleks i mesto dugotrajnog obožavanja predaka. Plain of Jars obuhvata oko 2.000 izdubljenih kamenih urna rasutih po visoravni, zagonetnih za arheologe skoro ceo vek.
Earth's core is a molten remnant from our planet's birth. But just how hot is it? | Credit: bpawesome via Getty Images
U istom pregledu predstavljeni su i drugi nalazi iz sveta: satelitska snimanja otkrila su kružna masovna groblja starija od egipatske civilizacije; analize ukazuju da su preci autohtonih stanovnika Australije negovali grob udomaćene ženke dinega tokom 500 godina; u Poljskoj su "zagrljeni skeleti" identificirani kao istopolni dvojnim ukopom; a iskopavanja u Visokom Arktiku otkrila su rizike sa kojima su se suočavali kitolovci u 17. veku.
Scientists found that blocking a protein best known for its role in asthma enhances cancer immunotherapy in preclinical models. | Credit: koto_feja via Getty Images
Klimatske promene i pirinač: blizu termalne granice
Novo istraživanje upozorava da ubrzano zagrevanje planete može gurati regionе u kojima se gaji pirinač bliže njihovoj "termalnoj granici". Autori, uključujući antropologa i geografa Nicolasa Gauthiera sa Florida Museum of Natural History, analizirali su 9.000 godina podataka i identifikovali gornju temperaturnu granicu koju će teško biti preskočiti bez ozbiljnih posledica po prinose.
The world's oldest rock art may not be quite so old, a new study argues. | Credit: David Madison via Getty Images
To predstavlja rizik za oko milijardu ljudi koji zavise od pirinča — i za farmerе i za same prinose — a istraživači upozoravaju da su opcije prilagođavanja ograničene u kratkom vremenskom okviru.
This stunning photo of the Whirlpool Galaxy could reveal clues to how stars form. | Credit: ESA/Webb, NASA & CSA, A. Pedrini, A. Adamo (Stockholm University) and the FEAST JWST team
Medicina: Montelukast kao potencijalni adjuvant u lečenju raka
Montelukast, poznat lek protiv astme i alergija, pokazao je u ranim laboratorijskim studijama potencijal da poništi "otimačinu" ključnih imunih ćelija od strane tumora, čime bi se preokrenula otpornost nekih karcinoma na imunoterapije — uključujući trojno-negativni karcinom dojke. Na osnovu ovih rezultata planira se prelazak na klinička ispitivanja na ljudima.
Druga zanimljiva otkrića i teme
Među ostalim vestima: moguće promene u statusu velikog italijanskog vulkana; procene rezervi litijuma u Apalačkim planinama koje bi mogle podržati stotine milijardi mobilnih telefona; fosilni dokazi koji pomeraju vreme pojave složenih organizama za do 10 miliona godina; i nova slika galaksije Vorteks (Messier 51) spojena iz podataka James Webb i Hubble teleskopa, koja osvetljava kako jake grupe zvezda brže čiste okolni gas.
Metodologija i kontroverze
U oblasti arheološkog datovanja, uranijum-torijum metoda, koja je ranije promenila hronologiju praistorijskih slika, našla se pod kritikom novijih studija koje dovode u pitanje njenu pouzdanost. Detaljnu analizu ovog pitanja objavila je saradnica Live Science Sandee Oster.
Ovaj pregled sumira ključne naučne teme — od proučavanja prošlosti do pitanja koja utiču na budućnost: očuvanje kulturne baštine, bezbednost hrane i novi pristupi lečenju bolesti.
Pomozite nam da budemo bolji.
