Kratko: Kina je lansirala Shenzhou-23 sa tročlanom posadom; jedan astronaut će provesti do godinu dana na Tiangong stanici kako bi se proučavali efekti dugotrajnog boravka u svemiru. Misija testira autonomno brzo dokovanje i predstavlja važan korak u pripremama za kinesko sletanje ljudi na Mesec do 2030. Paralelno se sprovode eksperimenti sa ljudskim matičnim ćelijama i razvija lunarna tehnologija.
Kina lansira Shenzhou-23: Jednogodišnja misija na Tiangong i korak ka sletanju na Mesec do 2030.
Astronauts Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan, and Lai Ka-ying, who is the first astronaut from Hong Kong, gesture as they attend a press conference before the Shenzhou-23 spaceflight mission to China's Tiangong space station, at Jiuquan Satellite Launch Center, near Jiuquan, Gansu province, China, May 23, 2026. REUTERS/Maxim Shemetov
Iz Jiuquana, Kina — Kina je u nedelju lansirala letelicu Shenzhou-23 sa tročlanom posadom koja će izvesti dosad najduži planirani boravak kineskog astronauta na svemirskoj stanici Tiangong — do godinu dana. Misija ima za cilj proučavanje dugotrajnog uticaja života u niskoj Zemljinoj orbiti na ljudsko telo i testiranje procedura ključnih za planirano sletanje ljudi na Mesec do 2030. godine.
Detalji lansiranja i posade
Shenzhou-23 je poletela iz Lansirnog centra Jiuquan pomoću rakete nosioca Long March-2F Y23. U posadi su komandant Zhu Yangzhu, pilot Zhang Yuanzhi i specijalista za teret Li Jiaying — bivša policijska inspektorka iz Hong Konga, koja postaje prva osoba iz te teritorije u kineskoj svemirskoj misiji.
Astronaut Lai Ka-ying, who is the first astronaut from Hong Kong, raises her hand as she attends a press conference with fellow crew members Zhu Yangzhu and Zhang Zhiyuan (both not pictured), before the Shenzhou-23 spaceflight mission to China's Tiangong space station, at Jiuquan Satellite Launch Center, near Jiuquan, Gansu province, China, May 23, 2026. REUTERS/Maxim Shemetov
Ciljevi misije
Jedan od članova posade trebalo bi da ostane na Tiangong do godinu dana; konačna odluka o tome ko će to biti biće doneta tokom misije, prema China Manned Space Agency. Tokom produženog boravka planirana su istraživanja izlaganja radijaciji, gubitka gustine kostiju, psihološkog stresa i drugih efekata dugotrajne izloženosti mikrogravitaciji.
Priprema za lunarnu misiju
Astronauts Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan, and Lai Ka-ying, who is the first astronaut from Hong Kong, attend a press conference before the Shenzhou-23 spaceflight mission to China's Tiangong space station, at Jiuquan Satellite Launch Center, near Jiuquan, Gansu province, China, May 23, 2026. REUTERS/Maxim Shemetov
Shenzhou-23 će izvesti prvu autonomnu proceduru brzog približavanja i dokovanja sa osnovnim modulom Tiangonga, test koji je važan za automatizovane susrete planirane u lunarnim operacijama 2030. godine. Za tu misiju Kina razvija novu opremu, uključujući tešku raketu Long March-10, svemirski brod Mengzhou i lunarni lander Lanyue.
Konkurencija i međunarodni kontekst
Misija dolazi u kontekstu intenzivnije trke ka Mesecu sa Sjedinjenim Državama, koje ciljaju posadu na Mesecu već 2028. godine u okviru programa Artemis. U aprilu su astronauti NASA izveli Artemis II, prvi posade let oko Meseca posle više decenija, dok je SpaceX testirao raketu Starship u pripremi za buduće lunarne i orbitalne misije.
Astronauts Zhu Yangzhu, Zhang Zhiyuan, and Lai Ka-ying, who is the first astronaut from Hong Kong, walk to attend a press conference before the Shenzhou-23 spaceflight mission to China's Tiangong space station, at Jiuquan Satellite Launch Center, near Jiuquan, Gansu province, China, May 23, 2026. REUTERS/Maxim Shemetov
Znanstveni eksperimenti i kontroverze
Pored humanih biomedicinskih istraživanja, kineski mediji su izvestili da Peking sprovodi eksperiment sa uzorcima ljudskih matičnih ćelija koji je opisan kao studija „veštačkog embriona“ u svemiru. Državni izvori navode da je cilj ispitivanja proučavanje opstanka, ponašanja i reproduktivnih potencijala ćelija u svemirskim uslovima; važno je napomenuti da su detalji i etička tumačenja takvih eksperimenata predmet međunarodne pažnje i diskusije.
Prethodne misije i naredni koraci
Kina je do sada izvodila više misija na Tiangong i 2024. je postala prva zemlja koja je vratila uzorke sa daleke strane Meseca robotizovanom sondom. Prethodna misija Shenzhou-22 bila je ubrzana kako bi se reagovalo na oštećenje letelice Shenzhou-20 uzrokovano svemirskim otpadom. Kina takođe obučava dva pakistanska astronauta, od kojih bi jedan mogao kratko da poseti Tiangong ove godine.
Uspešno posadno sletanje pre 2030. značajno bi podržalo kineske planove o uspostavljanju trajne lunarne baze zajedno sa Rusijom do 2035. godine, iako zvaničnici programski navode da su javni rokovi konzervativni.
Napomena: Sve procene i vremenski okviri zavise od tehničkih testova i sigurnosnih provera. Kineske vlasti su odbacile optužbe o navodnim planovima za kolonizaciju Meseca, dok međunarodna mišljenja o dugoročnim planovima ostaju podeljena.
Pomozite nam da budemo bolji.
