Nova studija otkriva da vatreni daždevnjaci (Salamandra salamandra) emituju plavo‑zelenu biofluorescenciju na bokovima, stomaku i grlu kada su izloženi UV‑svetlu. Iako je fluorescencija bila najizraženija kod 10 od 12 primeraka iz Katalonije, sve prikupljene žlezdane sekrecije iz različitih populacija svetlele su najmanje 24 sata. Analize tkiva pokazuju fluorescentne spojeve u žlezdama i krvotoku, što sugeriše sistemsku distribuciju; moguće uloge su upozoravanje grabljivaca i signalizacija pri parenju.
Vatreni daždevnjaci svetle pod UV‑svetlom — tajanstvena fluorescentna sluz koja može odbijati grabljivce
A fire salamander bathed in ultraviolet light reveals a constellation of green-blue lights across its stomach and sides.Bernat Burriel-Carranza
U drevnim kulturama često se verovalo da su daždevnjaci otporni na vatru — verovanje koje je delom nastalo zato što su ove životinje često boravile u hrpi drva za loženje. Ime vrste Salamandra salamandra, poznate kao vatreni daždevnjak, potiče iz takvih legendi. Nova istraživanja sada otkrivaju još jednu neobičnu osobinu: ove amfibije mogu svetleti pod ultraljubičastim (UV) svetlom.
The biofluorescent fire salamander has the ability to absorb light at one wavelength and emit it at a different wavelength.Bernat Burriel-Carranza
Šta su naučnici otkrili?
Tim istraživača predvođen Bernatom Burriel‑Carranzom iz Prirodnjačkog muzeja Barselone pregledao je jedinke vatrenog daždevnjaka u šumama Španije i Nemačke i fotografisao ih pod UV‑svetlom. Kod 10 od 12 primeraka iz katalonskih lokaliteta primerci su pokazali jake plavo‑zelene tačkice duž bokova, stomaka i grla, najjače u žutim mrljama na koži. Kod nemačkih podvrsta fluorescencija je bila ređa, moguće zbog razlika u okruženju ili genetici.
The team found biofluorescent compounds in the salamander’s glands and bloodstream.Bernat Burriel-Carranza
Istraživači su takođe prikupili sekret iz žlezda koje proizvode otrov i otkrili da su svi uzorci, uključujući one iz nemačkih populacija, fluorescentni i da nastavljaju da svetle pod UV‑svetlom najmanje 24 sata.
Biofluorescence may help male salamanders stand out during mating season.Bernat Burriel-Carranza
Odakle potiče sjaj?
Da bi proverili poreklo fluorescence, tim je analizom preseka tkiva iz dve primerke iz muzejske kolekcije pronašao fluorescentne jedinjenja i u žlezdama i u krvotoku, što ukazuje da su ti spojevi distribuirani sistemski kroz telo životinje. Sličan princip cirkulacije fluorescentnih spojeva viđen je i kod nekih drvnih žaba i kod pojedinih vrsta salamandera iz roda Plethodon, mada potiču iz različitih žlezdanih struktura.
Koja je moguća funkcija fluorescence?
Autori studije u časopisu Royal Society Open Science navode nekoliko mogućih uloga: fluorescentne tačkice i svetleće sekrecije mogu pojačati aposematsku (upozoravajuću) signalizaciju otrovnosti predatora, jer mnogi kukci i vertebrati vide talasne dužine koje emituju ti spojevi. Druga mogućnost je da fluorescence pomaže u međusobnoj komunikaciji i izboru partnera — mužjaci vatrenih daždevnjaka često imaju više žutih mrlja i podižu grudi i grlo tokom prikaza, baš na mestima gde je fluorescence najsnažnija.
„Nalazimo se u uzbudljivom periodu otkrića u vezi sa biofluorescencijom kod amfibija i drugih četvoronožnih,“ rekao je Jennifer Lamb, herpetologinja sa St. Cloud State University (nije bila uključena u studiju).
Otkrivanje fluorescencije i kod dobro poznate vrste poput vatrenog daždevnjaka podstiče naučnike da prilikom terenskih radova češće koriste UV‑lampu i sistematski dokumentuju ovaj fenomen kod drugih vrsta.
Za kraj
Otkriće ne menja činjenicu da vatreni daždevnjaci nisu otporni na vatru, ali otkriva novu dimenziju njihove biologije — svetlucanje koje može imati ulogu u odbrani i komunikaciji. Ako idete u teren, UV‑džepna lampa može otkriti neočekivane, skrivene svetleće detalje i kod poznatih vrsta.
Pomozite nam da budemo bolji.
