Etiopija na Prekretnici: Vizuelni vodič kroz etničke grupe, zone sukoba i izbore 1. juna

Etiopija će 1. juna održati opšte izbore — prve nacionalne izbore posle formalnog završetka rata u Tigrayu. Sa oko 135 miliona stanovnika i više od 80 etničkih grupa, zemlja se nalazi u delikatnoj fazi političke konsolidacije dok se istovremeno suočava sa višestrukim bezbednosnim izazovima.

(Al Jazeera)

Ključni podaci

Datum izbora: 1. jun; Registrirani birači: preko 50,5 miliona; Mesta u parlamentu: sva 547; Očekivani zvanični rezultati (NEBE): 11. jun.

Ethiopian government representative Redwan Hussein and Tigray delegate Getachew Reda attend the signing of the African Union-led negotiations to resolve the conflict in northern Ethiopia, in Pretoria, South Africa, November 2, 2022 [Siphiwe Sibeko/Reuters]

Geografija i demografija

Etiopija je kopnena država u Rogu Afrike, prostire se na oko 1.104.300 km² i graniči se sa Eritrejom, Sudanom, Južnim Sudanom, Kenijom, Somalijom i Džibutijem. Zemlja ima pet zvaničnih jezika: Afar, amharik, oromo, somalijski i tigrinjski. Religijski, približno dve trećine stanovništva su hrišćani, oko jedna trećina su muslimani, uz manje zajednice etiopskih Jevreja i sledbenika tradicionalnih verovanja.

Ethiopians carry a poster of Abiy Ahmed as they attend a rally held to show support for the government and the Ethiopian forces, in their efforts against the TPLF and OLA, in Addis Ababa, on November 7, 2021 [EPA]

Etničke grupe i administrativna podela

Etiopija je među najraznovrsnijim državama na svetu po etničkoj strukturi. Najbrojnije grupe su:

People shout slogans as a ceremony is held to support the Ethiopian military battling against the TPLF in Amhara on November 7, 2021, in Addis Ababa [Getty Images]

• Oromo — oko 35% (južni i centralni regioni)
• Amhara — oko 24% (istorijski politički uticaj)
• Somalci — ~7% (istok)
• Tigrayci — ~6% (sever, region Tigray)
• Sidama — ~4% (južni visoravni)

Zemlja je podeljena na 12 regionalnih država i dve gradske jedinice (Addis Ababa i Dire Dawa), većinom organizovane oko dominantnih etničkih zajednica (sistem uveden 1992. i formalizovan Ustavom iz 1994.).

Sukobi od 2020. godine

Etiopija je u konfliktu na više frontova od 2020. Najvažniji događaji:

• Rat u Tigrayu (2020–2022): sukobi između ENDF-a (etiopskih snaga), savezničkih formacija uključujući i snage Eritreje, i Tigray Defence Forces (TDF). Rat je okončan Pretorijskim mirovnim sporazumom u novembru 2022., ali situacija ostaje krhka i u januaru 2026. ponovo su izbili sukobi u Tigrayu.
• Oromija i OLA: od 2019. traju borbe između regionalnih snaga Oromije, ENDF-a i Oromo Liberation Army (OLA). OLA zahteva veću autonomiju, a sukobi su se često pretvarali u napade na civile, uključujući izveštaje o prisilnim nestancima i vazdušnim/dronskim udarima.
• Amhara i Fano milicije: poslije raspada saveza tokom okončanja rata u Tigrayu, sukobi između federalnih snaga i amharskih milicija (Fano) intenzivirali su se i nastavljeni su i 2026. godine.

Statistika nasilja (ACLED)

Prema podacima nezavisnog monitora ACLED, između 1. januara 2022. i 15. maja 2026. zabeleženo je više od 7.400 napada širom zemlje. Najpogođeniji regioni su:

• Amhara: 3.719 napada (više od polovine ukupnih)
• Oromija: 2.735 napada
• Tigray: 262 napada
• Gambela: 144 napada

Ekonomski kontekst

Etiopija je beležila značajan ekonomski rast poslednjih decenija. MMF predviđa rast od 9,2% u 2026., najviše u Africi. Međutim, zemlja se suočava sa ozbiljnim izazovima: inflacija 11,7% (april 2026.), nestašicom deviza i visokim troškovima posleratne rekonstrukcije.

Šta pratiti dalje

Glavne tačke za praćenje: ishod izbora i njihov uticaj na nacionalnu stabilnost; kretanje bezbednosnih tenzija u Tigrayu, Oromiji i Amhari; sprovođenje mirovnih sporazuma i stanje po pitanju ljudskih prava, posebno izveštaji o nasilju nad civilima.

Zaključak: Izbori 1. juna i period koji sledi biće ključni za buduću stabilnost Etiopije — u političkom, bezbednosnom i ekonomskom smislu.