Belorusija je ponovo pod sumnjom da bi njena teritorija mogla služiti kao odskočna daska za novu rusku ofanzivu protiv Ukrajine. Režim Aleksandra Lukashenka omogućio je raspoređivanje ruskog nuklearnog oružja i integrisanje beloruskih fabrika u ruski ratni napor. Ukrajina jača severne odbrambene položaje, dok zapadne zemlje prate situaciju i razmatraju diplomatske reakcije.
Da li će Belorusija postati odskočna daska za novu rusku ofanzivu?
Russian President Vladimir Putin, left,and Belarusian President Alexander Lukashenko, attend a ceremony to lay flowers at the Tomb of the Unknown Soldier by the Kremlin wall inMoscow, Saturday, May 9, 2026, during celebrations of the 81st anniversary of the Soviet Union's victory over Nazi Germany during World War II. (Pelagiya Tikhonova, Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP)(ASSOCIATED PRESS)
Rastu zabrinutosti da bi Belorusija mogla ponovo poslužiti kao odskočna daska za ruske napade na Ukrajinu. Iako formalno ne učestvuje u borbama, režim Aleksandra Lukashenka omogućio je Moskvi prisustvo nuklearnog naoružanja, raspoređivanje vojne infrastrukture i uključivanje beloruskih fabrika u podršku ruskom ratnom naporu.
In this photo, released by Belarusian Presidential Press Service, Belarus' President Alexander Lukashenko, center, speaks to officers as he attends joint nuclear drills held by Russian and Belarusian armed forces in Asipovichy district of Belarus, Thursday, May 21, 2026. (Belarusian Presidential Press Service via AP)(Belarusian Presidential Press Service via AP)
Pozadina i nedavni događaji
U februaru 2022. ruske trupe koje su bile privremeno stacionirane u Belorusiji pokrenule su napad prema Kijevu, udaljenom oko 90 km južno od granice. Iako je napad zaustavljen i ruske snage su se povukle iz područja oko Kijeva, saradnja Moskve i Minska nastavila je da jača.
Russian President Vladimir Putin and his Belarusian counterpart Alexander Lukashenko, seen at the screen, take part in a video call as part of joint nuclear drills at the Presidential Situation Centre at the Kremlin in Moscow, Thursday, May 21, 2026. (Mikhail Metzel/Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP)(Mikhail Metzel/Pool Sputnik Kremlin via AP)
Tokom protekle godine Belorusija je: proizvodila komponente za rusku vojnu industriju (mikročipove, elektroniku, okooptiku, artiljerijsku municiju i teške kamione), davala poligone za obuku i bolnice za lečenje ranjenih, te bila domaćin zajedničkih vojnih vežbi koje su uključivale i radnje vezane za nuklearne sisteme.
In this photo, provided by the Ukrainian Presidential Press Office, Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy, right, shakes hands with Belarusian opposition politician Sviatlana Tsikhanouskaya in Kyiv, Ukraine, Tuesday, May 26, 2026. (Ukrainian Presidential Press Office via AP)(Ukrainian Presidential Press Office via AP)
Rizik od korišćenja beloruske teritorije
Ukrajinski zvaničnici, uključujući predsednika Volodymyra Zelenskog, upozorili su da Moskva vrši pritisak da se Belorusija dublje uključi u sukob i da se sa njenog teritorija mogu izvesti nove operacije — potencijalno protiv delova severne Ukrajine ili, u najgorem scenariju, protiv NATO članica koje graniče sa Belorusijom.
In this image made from video provided by Russian Defense Ministry Press Service on Thursday, May 21, 2026, an Iskander missile is launched by a Belarusian crew from the Kapustin Yar firing range in Russia, during joint nuclear drills conducted by Russian and Belarusian militaries. (Russian Defense Ministry Press Service via AP)(Russian Defense Ministry Press Service via AP)
"Belorusija nema vojnu suverenost... prirodno je da će je Moskva iskoristiti kao odskočnu dasku" — Uladzimir Zhyhar, BELPOL.
Vojska, mobilizacija i odbrana
Zvanični podaci govore o oko 48.600 aktivnih pripadnika beloruskih oružanih snaga i mogućnosti mobilizacije do ~290.000. Stručnjaci, međutim, ocenjuju da bi za ozbiljnu ofanzivu bilo potrebno mnogo više ljudi i resursa — neki spominju i brojke do 500.000, što bi zahtevalo drastičnu mobilizaciju i privremeno izvlačenje radne snage iz ekonomije.
Ukrajina je, s druge strane, ojačala severne odbrambene položaje, izgradila utvrđenja i postavila mine duž granice sa Belorusijom, što prema analitičarima značajno otežava brzi prodor sa tog pravca.
Međunarodni odjek i diplomatske reakcije
Zapadne zemlje prate situaciju. Francuski predsednik Emmanuel Macron razgovarao je s Lukashenkom kako bi upozorio na rizike uplitanja Belorusije u sukob; istovremeno, EU razmatra moguće olakšice sankcija kao deo diplomatskih razgovora.
U egzilu delujuća liderka beloruske opozicije Sviatlana Tsikhanouskaya pozvala je da "Belorusija nikada više ne postane odskočna daska za agresiju" i posetila je Kijev u znak solidarnosti.
Mogući scenariji
- Minimalno uključivanje: nastavak logističke, industrijske i političke podrške Rusiji bez otvorene vojne involviranosti Belorusije.
- Ograničene operacije: korišćenje beloruskih lokacija za povremene napade ili lansiranja projektila protiv Ukrajine.
- Direktna ofanziva: malo verovatan, ali najopasniji scenario koji bi zahtevao masovnu mobilizaciju i doveo do široke međunarodne reakcije.
Situacija ostaje fluidna: dok Kijev i saveznici upozoravaju na rastuću opasnost, Belorusija i Moskva negiraju planove neposredne eskalacije. Kako se događaji budu razvijali, ključne će biti obaveštajne procene, diplomatski pritisci i sposobnost Ukrajine da održi i dodatno ojača severne odbrambene položaje.
Pomozite nam da budemo bolji.
