Šiitska zajednica u Libanu snosi disproporcionalnu cenu rata: od najnovije eskalacije 2. marta zabeleženo je 3.412 poginulih i 10.269 ranjenih, a oko 1,2 miliona ljudi je raseljeno. Smanjenje iranske pomoći, visok broj žrtava i osećaj napuštenosti menjaju stavove prema Hezbolahu. Stručnjaci upozoravaju da će obnova trajati najmanje 10 godina i pozivaju na veću integraciju šiita u državne strukture i nacionalno jedinstvo.
Libanski šiiti pred „polu‑Nakbom“: Glavni teret rata, raseljavanje miliona i dilema Hezbolaha
Damaged vehicles are seen following an Israeli airstrike that targeted an apartment in Choueifat, south of Beirut, Lebanon, on May 28, 2026. The Lebanese Ministry of Health said that, as of that date, Israeli attacks across Lebanon had killed more than 3,275 people and injured more than 9,850 since renewed hostilities between Israel and Hezbollah began. Photo by Wael Hamzeh/EPA
Muslimanska šiitska zajednica u Libanu, koja je decenijama jačala uz podršku pokreta Hezbolah, suočava se s krizom koju mnogi nazivaju „polu‑Nakba“ — masovnim raseljavanjem, razaranjem i depopulacijom njihovih istorijskih područja na jugu zemlje.
Razmere razaranja i ljudska cena
Izraelski napadi od oktobra 2023. doveli su do dosad neviđenih razmera razaranja: ceo niz sela i naselja je uništen, a civilni žrtve su visoke. Prema ažuriranim podacima libanskog Ministarstva zdravlja, od najnovije eskalacije koja je počela 2. marta poginulo je 3.412 ljudi, a ranjeno 10.269.
Ukupno je oko 1,2 miliona ljudi raseljeno, mnogi od njih trajno iseljeni iz svojih domova zbog opsežnog uništenja stambenih objekata i kritične infrastrukture. Mnoge porodice strahuju da se neće moći vratiti decenijama — procene govore da obnova može potrajati najmanje 10 godina.
Promena raspoloženja među šiitima
Dosadašnja podrška Hezbolahu bila je izmešana političkim, društvenim i religijskim razlozima. Međutim, brojne žrtve, smanjenje iranske pomoći i osećaj da su prepušteni sami sebi doveli su do rasta nezadovoljstva unutar zajednice, kako otvorenog, tako i diskretnog.
„To je stvorilo osećaj izdaje, slabosti i napuštenosti,“ kaže Saoud el‑Mawla, istraživač političke i verske sociologije.
Stanovnici doline Bekaa i juga Libana prijavljuju velike gubitke među borcima: oko 180 poginulih boraca od 2. marta, od kojih je oko 100 sahranjeno diskretno, a za ostalima se traga. Istovremeno, finansijska pomoć koja je ranije pristizala iz Irana smanjena je — kako navode izvori, pojedinci koji su primali oko 1.000 USD mesečno sada dobijaju 600–700 USD, a značajan broj korisnika socijalnih usluga Hezbolaha više ne dobija nikakvu pomoć.
Političke i bezbednosne implikacije
Debata u Libanu sve je oštrija: jedni optužuju Hezbolah da je svojom politikom uvukao zemlju u razarajući sukob, drugi upozoravaju da se oružje organizacije smatra ključnim za bezbednost šiitske zajednice. Hezbolah pak koristi pretnje iz regiona — uključujući promene u Siriji ili mogućnost raseljavanja u Irak — da opravda potrebu za naoružanjem i svojom ulogom u zaštiti zajednice.
Iako je Hezbolah vojno i finansijski oslabljen, izvori upozoravaju da organizacija i dalje raspolaže kadrovima i sredstvima i da nije neutralisana; međutim, njeno delovanje verovatno će se menjati u skladu s novim realnostima.
Perspektive i pozivi na rešenje
Stručnjaci i političari pozivaju na veću integraciju šiitske zajednice u državne institucije i na nacionalno jedinstvo kao jedini održiv put napred. Bivši poslanik Fares Souaid ocenjuje da Liban prolazi kroz višedimenzionalnu krizu i da nema trajnog rešenja za bilo koju zajednicu bez političkog kompromisa i poštovanja Ustava.
Zaključak: Kriza u južnom Libanu ima duboke humanitarne, političke i društvene posledice. Dok se obnova čini dalekom, pitanje zaštite, reprezentacije i socijalne podrške šiitske zajednice postaje ključni izazov za budućnost Libana.
Pomozite nam da budemo bolji.
