Delovi krastače Psolus fabricii Žive Godinama — Da Li Je To Besmrtnost Tkiva?

Tim naučnika iz Kanade otkrio je zapanjujući fenomen: amputirani delovi crvene krastače Psolus fabricii ostaju živi i biološki aktivni u prirodnoj morskoj vodi već više od tri godine. Umesto da se raspadnu, izolovani pipci i hvatne nogice pokazuju proces zarastanja, regeneracije, apsorpciju rastvorenih nutrijenata i čak očuvane nervne reakcije na dodir.

A scarlet sea cucumber (Psolus fabricii). (Nozères, Claude/CC-BY-NC-SA 4.0)

Šta su istraživači uradili?

Rachel Sipler i kolege sa Bigelow Laboratory for Ocean Science i Memorial University of Newfoundland eksperimentisali su sa explantima (izolovanim delovima tkiva) od P. fabricii. Uzorci su držani u akvarijumu sa prirodnom cirkulacijom morske vode, bez sterilnih laboratorijskih uslova koji su uobičajeni za kulturu tkiva.

The amputated tissue of a sea cucumber's 'tube foot' one year after amputation (left) versus several years after (right). The change in overall color from red-orange to lighter white and pink reflect pigmented cells forming and consolidating transparent connective tissue. (Sara Jobson)

Ključni nalazi

Preživljavanje: Izolovani pipci i hvatne nogice ostali su funkcionalni više od tri godine.

Six days after excision (c), theP. fabriciisamples contained almost no dead tissue (stained blue), and further imaging more than a year later showed regeneration of tube feet (tf). DPE: days post-excision. (Jobson et al.,Sci. Adv., 2026)

Regeneracija i održavanje: Tkivo je pokazalo znakove zarastanja rana — aktivaciju imunih ćelija, uklanjanje mrtvih ćelija i kasniju restrukturaciju i rast.

Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter

Metabolizam i hranjenje: Explanti su apsorbovali rastvorene nutrijente iz morske vode i delovali metabolčki aktivno, što je omogućilo dugoročno održavanje bez tela domaćina.

Microscopic image of the excised tube foot with fluorescent staining to show cell differentiation. The denser green colors reflect areas of more active cellular processes. (Sara Jobson)

Nervna aktivnost: Nakon godina, izolovani pipci i dalje reaguju na taktilne podražaje, što ukazuje na očuvanje nervnih veza.

"Još nismo uzgojili novu, potpunu krastaču, ali vidimo zapanjujući rast i diverzifikaciju ćelija godinama nakon što je tkivo uklonjeno," kaže Rachel Sipler.

Zašto je ovo neuobičajeno?

Uobičajeno, veći komadi životinjskog tkiva teško opstaju van tela — i u specijalnim rastvorima obično prežive oko devet nedelja. Istraživači su ispitivali explante i drugih vrsta krastača, ali nijedan drugi explant nije preživeo duže od oko 3,5 meseca. Jedini ranije opisani primer „indefinitivnog" tkiva dolazio je iz embriona pilića, ali nije pokazao sličan kapacitet za zarastanje i dugotrajan opstanak u prirodnim uslovima.

Mogući uzroci i implikacije

Iako tačan mehanizam ostaje nejasan, istraživači ističu da je prirodna, mikrobiološki bogata morska voda bila izvor hranljivih materija i verovatno podrška tkivima da zaceljuju i rastu. Otkriće dovodi u pitanje postojane pretpostavke o granicama opstanka tkiva van organizma i otvara pitanja o mehanizmima regeneracije, metabolizma i imunog održavanja u morskim beskralježnjacima.

Otkriće može imati širi značaj za biologiju regeneracije i biomedicinu — ali treba biti oprezan: istraživači nisu regenerisali ceo organizam iz ovih explanta, niti tvrde da je reč o besmrtnosti u klasičnom smislu. Potrebne su dalje studije da bi se razjasnili molekularni i ćelijski procesi koji omogućavaju ovako dugoročno preživljavanje.

Zaključak

Studija, objavljena u časopisu Science Advances, otkriva jedinstvenu sposobnost vrste Psolus fabricii da odsečeni delovi tkiva ostanu živi i funkcionalni u prirodnoj morskoj vodi godinama. Ovo otkriće podstiče nova pitanja i istraživanja o otpornosti tkiva, regeneraciji i potencijalnim aplikacijama u nauci o tkivima.