BiSON-ova analiza podataka od 1987. pokazuje da se magnetna aktivnost Sunca poslednjih ~40 godina sve više ograničava na plitke slojeve do oko 1.000 km ispod površine. Dok površinska aktivnost opada, visokofrekventne unutrašnje oscilacije su pojačane, što ukazuje na strukturnu reorganizaciju, a ne samo slabije magnetno polje. Dalja posmatranja tokom kraja Ciklusa 25 i početka Ciklusa 26 (~2030.) odlučujuće su za potvrdu trenda.
„Srčani Ritm“ Sunca Se Menja: BiSON Otkriva Promene Ispod Površine Nakon 40 Godina
A solar flare imaged by NASA's Solar Dynamics Observatory in 2024. (NASA SDO)
Naučnici su otkrili neočekivane promene u unutrašnjosti Sunca koje su se razvijale tokom poslednjih ~40 godina. Analiza dugoročnih helioseizoloških podataka iz Birmingham Solar Oscillations Network (BiSON) otkriva da se magnetna aktivnost sve više „skuplja“ u plitkim slojevima ispod fotosfere, dok površinska aktivnost deluje slabije nego u nekim ranijim ciklusima.
YouTube Thumbnail
Kako su došli do otkrića?
Tim predvođen astrofizičarom Billom Chaplinom (University of Birmingham) analizirao je Doplerove brzine Sunca prikupljene od 1987. godine, pokrivajući solarne cikluse 22–25. BiSON, mreža šest spektrometara raspoređenih širom sveta i aktivna od 1976, meri sitne oscilacije Sunca (helioseizologija) — tzv. p-modove — koje otkrivaju promene u unutrašnjoj strukturi zvezde.
Oscillations caused by sound waves in the Sun's interior vary in frequency based on solar activity, across the 11-year solar cycle. (W.J. Chaplin/CC BY 4.0)
Glavni nalazi
Iako su površinski pokazatelji (broj i veličina pega, radioemisija) tokom poslednjih ciklusa opali, visokofrekventne unutrašnje oscilacije pokazuju pojačanje i ponašaju se slično starijim, jačim ciklusima. Istraživači zaključuju da se magnetna aktivnost i pripadajuće strukturne promene sve više koncentrišu u plitkim slojevima, na približno 1.000 km ispod površine.
A comparison of the Sun's activity during solar maximum (left, imaged in 2014) and its much tamer solar minimum (right, imaged in 2019). (NASA/SDO/CC BY 4.0)
"Otkrili smo dokaze o sistematskim promenama u sunčevom ciklusu aktivnosti. Ključno je da se magnetna aktivnost sa svakim ciklusom sve više ograničava blizu površine," kaže Bill Chaplin.
Astronom Sarbani Basu (Yale University) dodaje da se odnos između unutrašnjih oscilacija i površinske aktivnosti promenio u poslednjim ciklusima, što ukazuje na dublju strukturnu reorganizaciju, a ne samo na jednostavno slabljenje polja.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Zašto je to važno?
Razumevanje gde i kako se skladišti magnetna energija u Suncu pomaže nam da bolje predvidimo erupcije, koronalna izbacivanja mase i geomagnetne oluje koje utiču na satelite, GPS i elektroenergetske mreže. Ako se magnetna aktivnost premesti u plitke slojeve, to može promeniti mehanizme nastanka i intenzitet svemirskog vremena.
Šta sledi?
Autori naglašavaju značaj kontinuiranih posmatranja. Dalji podaci BiSON-a tokom kraja Ciklusa 25 i početka Ciklusa 26 (očekivano oko 2030.) biće ključni da se utvrdi da li je zabeleženi trend trajan ili samo privremen. Rad je objavljen u Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
Ključne implikacije: promena u dubinskom rasporedu magnetne aktivnosti, potreba za preciznijim modelima unutrašnje dinamike Sunca i unapređenje prognoza svemirskog vremena.
Pomozite nam da budemo bolji.
