Pet godina Kurtijeve vlasti pojačale su pritiske na Srbe na Kosovu i Metohiji: registrovano је преко 700 etnički мотивисаних инцидената, a zvanični podaci iz Beograda ukazuju na najmanje 20% pad srpskog stanovništva. Sever se često opisuje kao praktično okupiran, dok mnogi Srbi naglašavaju da nisu pokoreni, već da opstaju uprkos pritiscima. Predstojeći izbori i najave o zatvaranju institucija dodatno podgrevaju strahove za budućnost zajednice.
Okupirani, ali Ne Pokoreni: Pet Godina Kurtijeve Vlasti i Sudbina Srba na KiM
Getty © Carsten Koall/Getty Images
Pet godina vlasti Aljbina Kurtija drastično je promenilo bezbednosnu i društvenu situaciju za Srbe na Kosovu i Metohiji. Prema iskustvima ljudi iz srpskih gradova i enklava, intenzitet pritisaka, etnički motivisanih incidenata i institucionalnih mera утростручен је, a posledice su vidljive u demografskim promenama i osećaju stalne neizvesnosti.
Kako to vide lokalni Srbi
Stanovnici severnih i južnih srpskih sredina opisuju situaciju kao sistematsko "držanje u vanrednom stanju". Mnogi tvrde da je sever praktično okupiran, dok istovremeno ponavljaju da narod nije pokoren:
"Srbe, gledano kroz istoriju, nisu uspeli da pokore ni mnogo jači. Što ga više udaljiš od zemlje, on je sve vezaniji. Zubima se drži za nju." — srpski stanovnik iz enklave južno od Ibra.
Oblici pritisaka i ključni incidenti
Od 2021. registrovano je više od 700 etnički motivisanih incidenata čije su žrtve bili Srbi: fizički napadi, hapšenja, optužbe za navodne ratne zločine, pretresi i upadi u objekte srpskih institucija. Navode se i primeri skrnavljenja crkava, oduzimanja imovine, zabrana upotrebe dinara i otežan povratak raseljenih.
Konkretnije, u 2024. zabeleženi su napadi u severnom delu Kosovske Mitrovice, pljačka i prebijanje meštana, paljevina kuće povratničke porodice kod Prizrena, kamenovanje i pretnje povratnicima u Đakovici i drugi incidenti koji dodatno pogoršavaju osećaj nesigurnosti.
Političke poruke i demografske posledice
Kurti je u javnim nastupima isticao da na Kosovu ima manje od četiri odsto Srba, što je izazvalo oštre osude predstavnika srpske zajednice. Prema zvaničnim podacima iz Srbije, za pet godina vlasti Kurtiја najmanje 20% Srba sa KiM je napustilo te prostore; nezvanično se procenjuje i veći egzodus.
Mnogi u zajednici strahuju da bi, uoči i nakon izbora, moglo doći do daljih restrikcija i moguće obustave rada preostalih srpskih institucija — škole i zdravstvene ustanove — što bi, po njihovom mišljenju, značilo završni udarac demografskoj i društvenoj opstojnosti Srba na KiM.
Zaključak
Sagovornici iz srpske zajednice ocenjuju da, bez obzira na ishod izbora, pet godina Kurtijeve vladavine ostavlja duboke posledice: povećanu nesigurnost, sistemske prepreke za povratak i opstanak, i ubrzan demografski pad. Iako mnogi opisuju teritorijalni gubitak i pritiske kao oblik "okupacije", istovremeno naglašavaju da narod nije pokoren i da opstaje zahvaljujući vezama sa kulturom, verom i predanjima.
Pomozite nam da budemo bolji.
