Istraživanja pokazuju da jedinjenja iz mačje metvice (Nepeta cataria) i silver vine (Actinidia polygama), posebno nepetalaktol i nepetalakton, izazivaju euforiju kod mačaka i podstiču ih na trljanje biljke. Testovi su pokazali da tretirane mačke dobijaju manje uboda komaraca, što ukazuje da mačke koriste ove biljke kao prirodni repelent. Nalazi su potvrđeni i kod velikih mačaka u zoološkim vrtovima.
Zašto mačja metvica čini mačke „napušenim“? Nauka ukazuje na vezu sa komarcima
Cats on catnip seem like they're on drugs.
Ako želite da vidite mačku kako se ponaša kao da je na drogi, ponudite joj malo Nepeta cataria (mačja metvica) ili biljku poznatu kao silver vine (Actinidia polygama). Bilo da je suva ili sveža, list ovih biljaka često izaziva izraženu, euforičnu reakciju kod mnogih mačaka.
Šta su istraživači otkrili?
U studiji koju su vodili japanski stručnjak za ponašanje mačaka Masao Miyazaki i hemičar Toshio Nishikawa (objavljena oko 2013), naučnici su izdvojili pojedinačne hemijske komponente iz silver vine i testirali koje supstance mačke najviše privlače. Mačke su naročito reagovale na jedinjenje nepetalaktol. Slično jedinjenje iz mačje metvice, nepetalakton (nepetalactone), daje sličan efekat „high“.
Even big cats react to the ‘nip. (Photo credit:Canva)
Kako to deluje na mačke?
Nakon kontakta sa nepetalaktolom, u krvi tretiranih mačaka je uočeno povećanje endorfina — prirodnih hormona sreće koji ublažavaju stres i smanjuju osećaj bola. Ponašanje koje vidimo (valjanje, trljanje i žvakanje biljke) dovodi do prenosa ovih jedinjenja na krzno.
Veza sa komarcima
Na konferenciji su istraživači primili komentar da su nepetalaktol i nepetalakton iridoidi — grupa jedinjenja poznata po svojstvima odbijanja insekata. To ih je navelo na hipotezu da mačke možda koriste ove biljke kao prirodnu zaštitu od komaraca.
A cat with a mosquito on its nose (Photo credit:Canva)
Da bi to proverili, naučnici su napravili kontrolisane eksperimente: mačke koje su bile tretirane nepetalaktolom dobijale su znatno manje uboda komaraca u poređenju sa kontrolnom grupom. Sličan efekat primećen je i kod ljudi koji su dobrovoljno ponudili ruke u testu. Istraživači su takođe otkrili da žvakanje, lizanje i trljanje biljke podstiče oslobađanje većih količina repelentnih jedinjenja.
Šta to znači?
Najverovatnije objašnjenje je da euforično ponašanje nije samo „zabava“ za mačke, već evolutivno korisno ponašanje: trljanjem i valjanjem po biljci mačke nanose na krzno jedinjenja koja odbijaju komarce. Dakle, omiljeno valjanje vašeg ljubimca moglo bi biti i način da se prirodno zaštiti od insekata.
Ukratko: hemija biljaka poput mačje metvice i silver vine podstiče mačke na ponašanje koje istovremeno donosi zadovoljstvo i smanjuje broj uboda od komaraca.
Priroda zna svoje — ponekad i u obliku malog, mirisnog biljčnog „repelenta“ koji mačke prosto obožavaju.
Pomozite nam da budemo bolji.
