Slonovo stopalo je crna, lava‑slična masa korijuma koja leži ispod reaktora 4 u Černobilu i predstavlja jedan od najopasnijih proizvoda nuklearne havarije iz 1986. Po otkriću je emitovalo oko 10.000 roentgena/sat, smrtonosno za nekoliko minuta izloženosti. Procjenjuje se da ispod Černobila postoji oko 100 tona korijuma, dok su naučnici u laboratorijama rekonstruisali slične materijale i sintetizovali supstancu nalik černobilitu radi boljeg razumevanja i dugoročnog upravljanja ovakvim lokacijama.
Slonovo Stopalo Černobila: Jedna Od Najopasnijih Veštačkih Tvorevina Ikada
The "Elephant's Foot" corium mass - U.S. Department Of Energy
Četrdeset godina nakon katastrofe u nuklearnoj elektrani Černobil 1986. godine, mesto nesreće i dalje predstavlja opomenu o rizicima nuklearne energije i posledicama ljudske greške. Jedan od najpoznatijih ostataka te havarije nalazi se ispod reaktora 4 i nazvan je Slonovo stopalo — crna, lava‑slična masa poznata i kao korijum.
Corium flowing through a steam valve - PNNL
Šta je korijum i kako je nastalo Slonovo stopalo?
Korijum (eng. corium ili LFCM — lava-like fuel-containing material) nastaje kada se istopljeno nuklearno gorivo sjedinjuje sa elementima reaktora i građevinskim materijalima. Tokom eksplozije i topljenja jezgra reaktora 4, gorivni elementi, grafit moderator i delovi konstrukcije su se istopili i formirali masu koja je probila dozne pregrade i spustila se u podzemne hodnike. Kako je masa prolazila kroz slojeve konstrukcije, mešala se sa čelikom, staklom, peskom i betonom, a po hlađenju poprimila je izgled crne, keramici slične kore.
Gas masks in left in a school building on the site of Chernobyl - Wirestock/Getty Images
Otkrivanje i opasnost
Slonovo stopalo otkriveno je u decembru 1986. godine, nekoliko meseci nakon havarije. Po otkriću je njegova aktivnost iznosila otprilike 10.000 roentgena na sat, što je činilo da su samo nekoliko minuta izloženosti smrtonosne za ljudski organizam. Slonovo stopalo je deo procenjenih ~100 tona korijuma koje i dalje leže ispod Černobila. Iako je radioaktivnost nekih komponenti tokom decenija opala, masa ostaje opasna i predstavlja izvor zračenja još decenijama.
Černobilit i slični minerali
Kako su se korijumske mase hladile i dolazile u kontakt sa vazduhom i parom, na njihovoj površini formirali su se jedinstveni kristali nazvani černobilit. Ti minerali sadrže visoke koncentracije uranijuma i cirkonijuma i nalaze se praktično samo na lokacijama pretrpelim kosmičkim rastapanjem materijala usled nuklearnih nesreća. Najbliži analog u istoriji je trinitit — staklast materijal nastao nakon prvog nuklearnog testa 1945.
Istraživanja i zarad bolje zaštite
Istraživanje korijuma i černobilita je kompleksno zbog retkosti ovih materijala i visokog radijacionog rizika fizičkih uzoraka. Ipak, naučnici su u laboratorijama uspeli da rekonstruišu određene LFCM strukture kako bi proučili njihovu koroziju, stabilnost i sastav. Studija objavljena u Nature dokumentovala je uspešnu reprodukciju takvih materijala i sintezu supstance slične černobilitu, što može pomoći u dugoročnom upravljanju mestima kao što je Černobil i u unapređenju sigurnosti budućih reaktora.
Razumevanje ponašanja korijuma je od ključnog značaja za sanaciju zagađenih lokacija i za smanjenje rizika pri projektovanju i upravljanju nuklearnim postrojenjima.
Pomozite nam da budemo bolji.
