Ivanka Trump i Jared Kushner najavili su veliki luksuzni razvoj na ostrvu Sazan i u pojasu Pishë Poro–Narta, delu zaštićenog pejzaža Vjosa–Narta. Ekološke organizacije tvrde da su radovi već oštetili obalu i lagunu, dok vlasti kažu da su radovi obustavljeni i da traje procena uticaja na životnu sredinu. Izmena zakona iz 2024. koja izuzima luksuzne rizorte iz pravila za zaštićena područja pojačava zabrinutost EU i civilnog društva.
Ivanka Trump i Jared Kushner Planiraju Luksuzni Resort Na Zaštićenoj Albanskoj Obali — Protesti I Istraga
Reuters
Ivanka Trump i Jared Kushner najavili su veliki luksuzni razvoj koji obuhvata nenastanjeno ostrvo Sazan i oko pet milja albanske obale u pojasu Pishë Poro–Narta, delu zaštićenog pejzaža Vjosa–Narta. Najava projekta izazvala je oštar odgovor lokalnih zajednica, nevladinih organizacija za zaštitu prirode i institucija Evropske unije.
Šta se planira
Prema izjavama investitora, projekat obuhvata hotele, rizorte i wellness-objekte, kao i infrastrukturne radove na obalama i ostrvu Sazan — bivšoj komunističkoj vojnoj bazi od oko 1.400 hektara. Investiciju vodi kompanija Sazan Real Estate Development LLC, uz tvrdnje o uključivanju međunarodnih investitora i konsultantskih timova.
Optužbe za nelegalne radove i ekološku štetu
Organizacije za zaštitu prirode tvrde da su početkom maja uočili bagerе i kamione koji nasipaju šljunak na obali i u laguni, bez vidljivih javnih dozvola ili obaveštenja. BirdLife Europe i domaće organizacije navode da su radovi već prouzrokovali štetu peščanim dinama i da je, prema izveštajima, jedan od otvora koji povezuju Narta lagunu sa morem blokiran — što ima potencijalno ozbiljne posledice po plimu i oseku, riblji fond i ptičji svet.
Ariel Brunner, BirdLife Europe: “Nije bilo nikakvog znaka ni dozvola na terenu. Upisati u zakon izuzimanje luksuznih resorta zaštićenih područja je zapanjujuće i ekstremno problematično.”
Zaštićene vrste i vrednost područja
Vjosa–Narta je važan ekosistem: stanište je više od 200 vrsta ptica, uključujući plamence i pelikane, gnezdišta su morskih kornjača (kljunasta kareta), a u regionu se beleže i pojave ugroženog monah-tuljana (Monachus monachus). Lokalni stručnjaci upozoravaju da bi masovna izgradnja mogla nepovratno narušiti ove vrednosti.
Reakcija države i evropske institucije
Premijer Edi Rama je izjavio da „još nema projekta“ i da je procena uticaja na životnu sredinu u toku, navodeći da su radovi obustavljeni dok se ispituju uslovi. Evropska komisija izrazila je zabrinutost zbog izmene zakona iz 2024. kojom su izuzeti „objekti izvrsnosti, pet zvezdica ili više“ od pravila za zaštićena područja — što može biti u koliziji sa EU standardima u procesu pristupanja Albanije.
Istrage i protesti
Specijalno tužilaštvo za borbu protiv korupcije (SPAK) potvrdilo je da je otvorilo istragu u vezi projekta, a građanski protesti u Tirani i na obali organizovani su narednih nedelja. Demonstranti nose transparente sa plamencima i kornjačama i zahtevaju jasan uvid u dozvole i planove.
Šta kažu investitori
Predstavnici Sazan Real Estate Development LLC tvrde da će ulaganje doneti poslove i razvojni impuls, ističući fokus na „odgovorno upravljanje“ i da poštuju tekuće procedure. Kritičari, međutim, ukazuju na mogućnost sukoba interesa zbog Kushnerovih ranijih poslovnih i političkih veza.
Zaključak
Projekt koji obećava velike ekonomske benefite istovremeno izaziva ozbiljne ekološke, pravne i političke dileme. Ključno pitanje ostaje da li su zaštitne mere i zakonodavni okvir dovoljni da spreče trajnu štetu jednom od najvrednijih priobalnih ekosistema na Jadranu.
An aerial view of the Pishë Poro-Narta protected landscape. - PPNEA
A photo provided by the conservation group PPNEA shows barbed wire fences erected at the site of the the Pishë Poro-Narta protected landscape. - PPNEA
Protesters take part in a demonstration in Tirana, demanding transparency around the planned luxury resort project backed by Ivanka Trump. - AFP/Getty Images
Protesters clash with police during a demonstration in front of the prime minister's office, against the construction of a luxury resort near a protected natural area, in Tirana on June 3, 2026. - AFP/Getty Images
Protesters demonstrate against the planned development of the land, with signs showing pink flamingos whose habitat they say is being threatened. - PPNEA
Protesters from PPNEA and other wildflife conservation groups demonstrate at the protected natural area, outside newly erected fences. - PPNEA
A photo provided by the conservation group PPNEA shows what they say is work already carried out at the site, including heavy machinery digging up the beach and trucks laying gravel. - PPNEA
A photo provided by the conservation group PPNEA shows heavy machinery on Narta beach on the coast of Albania. - PPNEA
Pomozite nam da budemo bolji.
