Nova studija objavljena u Nature Communications pokazuje da je jezgro pustinje Atakama bilo hiperaridno već u kasnom eocenu, pre više od 40 miliona godina — oko 20 miliona godina ranije nego što se ranije verovalo. Istraživači su analizirali kvarcne žuljkove i merenja kosmogenih izotopa neona i berilijuma kako bi procenili vreme izloženosti površini. Nalazi sugerišu da su klimatsko hlađenje posle Ranog eocenog klimatskog maksimuma i drugi globalni faktori započeli sušenje, dok su Andi kasnije pojačali postojeću suvoću.
Atakama Je Starija: Jezgro Pustinje Bilo Hiperaridno Pre Više Od 40 Miliona Godina
It was long thought the Atacama Desert formed at the same time as the Andes, but a new study finds that's not the case. | Credit: B. Ritter-Prinz
Novo istraživanje pokazuje da je centralni, hiperaridni deo pustinje Atakama počeo da se suši mnogo ranije nego što se dosad mislilo — najmanje u kasnom eocenu, pre više od 40 miliona godina. To pomera poreklo jedne od najsuših regija na Zemlji za oko 20 miliona godina unazad i menja shvatanje faktora koji formiraju ekstremno suve ekosisteme.
Kako su naučnici došli do tog zaključka
Tim predvođen Benediktom Ritter-Prinzom sa Univerziteta u Kelnu analizirao je kvarcne žuljkove iz centralnog dela Atakame. Kvarc je otporan na trošenje i omogućava merenje izlaganja površini pomoću kosmogenih nuklida — retkih izotopa neona i berilijuma koji nastaju kada kosmičke zrake udare u mineralne čestice.
The researchers collected quartz pebbles, which resist weathering and wind erosion, from different locations in the Atacama Desert. | Credit: B. Ritter-Prinz
Uzorkovanje je bilo tehnički zahtevno: mekana, brašnasta gipsna prašina u centralnoj Atakami zna da proguta točkove do dva metra. Ipak, istraživači su prikupili peščane i žuljkaste uzorke sa više lokacija i odredili količine kosmogenski nastalih izotopa.
Glavni nalazi
Oko 24% uzoraka pokazalo je znatno više nivoe kosmogenih nuklida nego što se očekivalo prema dosadašnjim procenama, što ukazuje da su neki kameni fragmenti bili izloženi površini desetine miliona godina — do ~45 miliona godina. Na osnovu ovih podataka autori zaključuju da je hiperaridno jezgro Atakame bilo uspostavljeno u srednjem do kasnom eocenu (otprilike 47,8–33,9 miliona godina pre).
The new research suggests the Atacama Desert's core formed more than 40 million years ago, before the Andes Mountains took shape. | Credit: B. Ritter-Prinz
„Naši rezultati ukazuju da je hiperaridno jezgro Atakame uspostavljeno u srednjem do kasnom eocenu, što potvrđuje izuzetno nisku površinsku aktivnost“, izjavio je koautor Benedikt Ritter-Prinz.
Zašto je ovo važno
Dosadašnje objašnjenje vezivalo je formiranje jezgra Atakame za podizanje Anda pre oko 15–20 miliona godina i za uspostavljanje hladnih obalnih struja. Novo istraživanje sugeriše da su globalni klimatski uslovi, naročito hlađenje nakon Ranog eocenog klimatskog maksimuma, mogli pokrenuti proces isušivanja mnogo ranije, dok su Andi kasnije samo pojačali već postojeću suvoću.
Ovo otkriće ima implikacije i za evoluciju života u regionu: dugotrajna suvoća može zatvoriti migracione koridore i dovesti do izolacije populacija, što ubrzava divergenciju vrsta. Autori predlažu dalje modeliranje klime kako bi se preciznije razjasnilo kako su globalni i lokalni faktori delovali zajedno.
Rad je objavljen 20. maja u časopisu Nature Communications i dopunjava razumevanje nastanka i dugovečnosti jednog od najekstremnijih sušnih staništa na planeti.
Pomozite nam da budemo bolji.
