Studija u Communications Earth & Environment otkriva dokaze o ponavljajućim površinskim požarima u antarktičkim prašumama pre ~90 miliona godina. Mikroskopski ugljen u mlađim slojevima sedimenata pokazuje da su gorili pretežno meki četinarski materijali, dok su munje najverovatniji izvor paljenja (najbliži vulkani >400 km). Nalazi objašnjavaju kako su požari podstakli formiranje podignutih torfova i pomažu u razumevanju rizika od požara u toplim, visokim-CO2 uslovima danas.
Praistorijski požari blizu Južnog pola: munje, jantar i torfovi pre 90 miliona godina
(James McKay via SWNS)
Novo istraživanje otkriva jasne dokaze o ponavljajućim požarima koji su pre oko 90 miliona godina harali u praistorijskim šumama blizu Južnog pola, najjužnijem zabeleženom slučaju takvih požara na Zemlji.
Studija objavljena u Communications Earth & Environment ponovo je analizirala isto sedimentno jezgro koje je prvobitno otkrilo prisustvo drevne antarktičke prašume (prvo objavljeno u Nature 2020). Ispitivanja otkrivaju mikroskopske čestice ugljena u mlađim slojevima jezgra, što upućuje na ponavljajuće požare koji su uglavnom zahvatali površinski sloj vegetacije.
Kako su požari nastajali?
Pošto je najbliža vulkanska aktivnost u to vreme bila najmanje 400 kilometara udaljena, istraživači smatraju da su glavne prirodne iskre verovatno izazivale munje, a ne vulkanski materijal. Analize pokazuju da je goreno pretežno mekano drvo četinara pri relativno niskim temperaturama, što ukazuje na površinske, a ne krunske (kanopijske) požare.
(Photo by Vladyslav Dukhin via Pexels)
Šta su otkrili u sedimentu?
U mlađim slojevima jezgra pronađeni su mikroskopski fragmenti ugljena i obilne spore mahovine torfova. Debla oštećena vatrom delovala su da su stvorila jantar (fosilizovanu smolu) kao zaštitni sloj, dok su širenje mahovina i taloženje doveli do formiranja najranije poznate podignute torfaste močvare povezane sa ovakvim režimom požara.
Salzmann, koautorka studije, navodi: "Pre oko 90 miliona godina, na samo 900 kilometara od Južnog pola, umerena i veoma močvarna antarktička prašuma sa izraženim suvim i monsunskim sezonama postepeno je zasipana i razvila se u torfalište dominirano mahovinama. Požari, koji su postajali sve učestaliji, jasno su odigrali presudnu ulogu u tom procesu."
Zašto je ovo važno danas?
Ovi nalazi pomažu da se bolje razume kako vatra i torfasta ekosistemi međudeluju u toplim, visokim-CO2 uslovima — scenario koji postaje sve relevantniji dok se globalna klime menja. Moderni torfovi već pokazuju porast rizika od požara; uvidi iz prošlosti mogu pomoći u predviđanju i upravljanju savremenim rizicima.
Zaključak: Ponovno ispitivanje sedimenata iz južnih šuma pre 90 miliona godina pruža snažne dokaze da su munje izazivale površinske požare koji su uticali na transformaciju šuma u torfale, ostavljajući tragove u obliku ugljenih čestica, jantarnih ostataka i obilnih mahovinskih spora.
Pomozite nam da budemo bolji.
