Članak se bavi pokušajima prisvajanja srpskog kulturnog nasleđa na Kosovu i Metohiji i opasnostima istorijskog revizionizma. Istoričar Luka Jovanović i analitičar Dragoljub Bosnić tvrde da na KiM nema jasnih materijalnih dokaza albanske istorije iz srednjeg veka i ocenjuju da se radi o pokušaju „brisanja sećanja“. Autori pozivaju na bolje poznavanje srpske istorije, aktivnu zaštitu manastira i sistematsko dokumentovanje kulturne baštine.
Prisvajanje nasleđa na KiM: Zašto je važno poznavati srpsku istoriju i štititi kulturu
Pripisivanje kosovskog kulturnog nasleđa albanskoj zajednici predstavlja aktuelni primer pokušaja revizije istorije i kulturnog vlasništva. U izveštaju i razgovoru za RT Balkan istoričar Luka Jovanović i vojni i geopolitički analitičar Dragoljub Bosnić upozoravaju da se u odsustvu jasnih materijalnih dokaza pokušava stvoriti alternativni narativ koji bi opravdao prisvajanje srpskih spomenika i svetinja na prostoru Kosova i Metohije (KiM).
Šta tvrde sagovornici?
Jovanović i Bosnić ističu da na prostoru KiM praktično ne postoje materijalni dokazi o kontinuitetu albanske istorije u srednjem veku: nema sačuvanih albanskih spomenika iz tog perioda koji bi potvrdili takav narativ. Kao primere kulturnog prisvajanja navode se Pećka patrijaršija, Visoki Dečani i Crkva Bogorodice Ljeviške, dok Bosnić upozorava na pokušaje da se manastiri kasnije prikažu kao deo albanskog nasleđa, pa i prijave u UNESCO.
„Pitanje Kosovskog boja iz 1389. predstavlja centralnu tačku i ključ za razumevanje srpske srednjovekovne i novovekovne prošlosti“, rekao je Luka Jovanović, dodajući da je teško dokazati učešće Albanaca u bici iz dostupnih izvora.
Istorički izvori i dokazi
Jovanović podseća na prvi popis oblasti Brankovića iz 1455. godine koji, prema njegovoj interpretaciji, ukazuje na mali broj Albanca u tom periodu. Kao ključne materijalne dokaze srpske pismenosti i državnosti navodi pečat kneza Strojimira i Miroslavljevo jevanđelje. On to opisuje kao kontraargument pokušajima „brisanja sećanja“ i stvaranju novog istorijskog narativa.
Političke posledice i bezbednost
Autori napominju da su ideološki i politički motivisani narativi o naseljavanju (npr. priče o ilirskom poreklu) u usluzi pribavljanja legitimiteta i teritorijalnih prava. Kao posledicu navode i otkazivanje obeležavanja godišnjice Kosovske bitke na Gazimestanu u Opštini Obilić, koje je lokalna administracija povezala sa bezbednosnim rizicima.
Pretnje kulturnom nasleđu
Bosnić posebno ističe da ekstremistički napadi predstavljaju neposrednu opasnost za manastire i druge istorijske objekte, dok pokušaji reinterpretacije istorije imaju dugoročan cilj političkog legitimisanja. Sagovornici pozivaju državne institucije i širu javnost na aktivniju zaštitu i dokumentovanje kulturnog nasleđa.
Zaključak
Analitičari RT Balkana upozoravaju da se revizionizam istorije i kulture na KiM ne može rešavati samo retorikom: neophodni su sistematsko proučavanje izvora, međunarodna zaštita spomenika i jasna državna politika zaštite kulturne baštine. Po njihovom mišljenju, poznavanje i promocija srpske istorije i materijalnih dokaza predstavlja ključnu odbranu od pokušaja prisvajanja i prepravljanja prošlosti.
Pomozite nam da budemo bolji.
