Burevestnik verovatno koristi direct‑cycle nuklearni pogon koji izvodi vazduh kroz reaktorsko jezgro, stvarajući radioaktivni trag u izduvnim gasovima. Raketa je procenjena na oko 9,5 m dužine, leti podzvučno (~Mach 0.75), a oktobarski test 2025. trajao je 15 sati. Iako nudi gotovo neograničen domet, sistem ima ozbiljne bezbednosne, ekološke i praktične nedostatke, pa je njegova primarna vrednost verovatno tehnološka demonstracija.
Kako Zaista Radi Ruski Burevestnik (Skyfall): MIT Otkriva Da Raketa Verovatno Ostavlja Radioaktivni Trag
Russia’s mysterious Burevestnik (also known to NATO as SSC-X-9 Skyfall) cruise missile likely leaves a trail of radioactive material in its wake, making the weapon even more alarming than was first thought. This is the conclusion of two scientists from the Massachusetts Institute of Technology (MIT), who have recently published a detailed analysis of one of the so-called ‘super weapons’ revealed by Russian President Vladimir Putin back in 2018.
Analiza dvoje naučnika sa Massachusetts Institute of Technology (MIT) — Jake Hecla i R. Scott Kemp — sugeriše da ruski projekat Burevestnik (NATO: SSC‑X‑9 Skyfall) verovatno koristi direct‑cycle nuklearni pogon koji irradiše vazduh kroz reaktorsko jezgro i izbacuje radioaktivne izotope u trag rakete. To bi ovaj sistem činilo značajno opasnijim za okolinu nego što se ranije pretpostavljalo.
A view of the Burevestnik test site at Pankovo, on Yuzhny Island in the Novaya Zemlya archipelago, with a missile launcher in the raised position.via X
Šta znamo o programu i incidentima
Burevestnik je prvi put javno predstavljen 2018. kao deo grupe takozvanih "super‑oružja". U javnosti su povezani incidenti uključuju: gubitak prototipa na moru tokom testa 2017. prema izveštajima obaveštajnih službi, i fatalnu eksploziju 2019. u blizini Nenokske (Bela reka) u kojoj je poginulo pet naučnika Rosatoma — incident koji mnogi istraživači smatraju povezan sa pokušajem podizanja reaktora sa morskog dna.
The Tory II-C nuclear ramjet engine was tested in 1964 and helped inform the abortive Supersonic Low Altitude Missile, or SLAM, program.Public Domain
Kako pogon funkcioniše prema MIT analizi
Hecla i Kemp su, poredeći otvorene izvore i dimenzije platforme, procenili da je raketa duga oko 9,5 m, raspona krila oko 5,6 m i da leti podzvučnom brzinom od oko Mach 0.75. Na osnovu tih parametara zaključili su da je najverovatniji direct‑cycle, odnosno direktni ciklus vazdušnog nuklearnog pogona koji pogoni turbojet.
A size comparison from the report includes the Burevestnik alongside the Russian Kh-101/102 air-launched cruise missiles and the BGM-109A Tomahawk.Modeling the Performance of the Burevestnik Nuclear-Powered Cruise Missile, Jake J. Hecla and R. Scott Kemp.
U takvom sistemu atmosferski vazduh se izvlači i kroz kompresor gura kroz vrlo uske kanale kroz i oko jezgra reaktora. Toplota iz fisije direktno zagreva vazduh, koji se onda širi i izlazi kao mlaz, stvarajući potisak. Za razliku od indirektnog, zatvorenog sistema koji koristi rashladnu tečnost i zadržava radioaktivne materije, direct‑cycle izlaže vazduh direktnom zračenju.
A grainy screengrab, released in 2018, that may show the nuclear-powered cruise missile during a test flight.via Channel One Russia
Posledice i rizici
- Vazduh izduvnih gasova verovatno bi sadržao radioaktivne izotope poput argona, kriptona i ugljenika, koji se raspršuju u tragu rakete.
- Što duže raketa ostaje u vazduhu, to više radioaktivnog materijala može biti izbačeno u atmosferu i taloženo na površini ispod leta.
- Produžena izloženost visokim temperaturama i kompresovanom vazduhu može dovesti do korozije i degradacije jezgra, stvarajući dodatne radioaktivne čestice.
Vojska, taktika i vrednost
Burevestnikova glavna prednost je gotovo neograničen domet i sposobnost da dugo ostane u vazduhu, što teoretski omogućava nepredvidive napade iz različitih smerova. U praksi, međutim, sistem je spor, ostavlja radioaktivni trag zbog direct‑cycle arhitekture i interno se degradira tokom rada — što umanjuje njegovu praktičnu vrednost kao operativnog oružja.
Comparison of a direct-cycle nuclear turbojet and an indirect-cycle equivalent.Modeling the Performance of the Burevestnik Nuclear-Powered Cruise Missile, Jake J. Hecla and R. Scott Kemp.
Mnogi stručnjaci ocenjuju da raketa više predstavlja tehnološki demonstrator ili razvojnu platformu za buduće projekte (npr. nuklearno‑pogonjeni dronovi ili svemirski sistemi) nego praktično taktičko oružje. Postoji i mogućnost političke ili propagandne vrednosti projekta.
A notional Burevestnik concept of operations consists of launch using a kicker, then transitioning to solid rocket booster power. This then allows a slow spool-up to nuclear cruise at high-subsonic speeds. Alternatively, the boosters may be for testing purposes only, and the nuclear engine system may instead use hydrocarbon fuels to slowly taper from conventional power to nuclear power.Modeling the Performance of the Burevestnik Nuclear-Powered Cruise Missile, Jake J. Hecla and R. Scott Kemp.
Zaključak
Oktobarski let 2025. koji je, prema izjavama ruskih zvaničnika, trajao 15 sati, mogao bi predstavljati prvi primer dugotrajnog leta letelice pogonjene nuklearnim reaktorom. Ipak, istorijski značaj umanjuju ozbiljna bezbednosna i ekološka pitanja, tehnička ograničenja i upitna operativna korisnost.
Autor analize: Jake Hecla i R. Scott Kemp (MIT). Dodatni komentari stručnjaka ukazuju na to da su rizici po okolinu i logističke teškoće glavni argumenti protiv masovne upotrebe ovakvog koncepta.
Pomozite nam da budemo bolji.
