Svemir postaje ključni front modernog ratovanja jer kontrola satelita znači kontrolu nad GPS‑om i komunikacijama koje podržavaju dronove i druge sisteme. Tehnike kao što su spoofing, jamming i meaconing već izazivaju ozbiljne posledice — od sudara tankera blizu Hormuškog moreuza do širokih ometanja u Evropi. Države jačaju zaštitu satelita i razvijaju ofanzivne kontra‑svemirske sposobnosti; budući sukobi zavisiće od sposobnosti delovanja u GPS‑onemogućenim i elektronski zavađenim sredinama.
Zašto Svemir Postaje Presudan Front Modernog Ratovanja: GPS Spoofing, Jamming i Nova Kontra‑satelitska Trka
China's Zhuque-2E Y6 carrier rocket carrying two satellites named Spacesail DTC 01 and China Mobile 02 prepares to launch into space on June 9, 2026. China and Russia have been bolstering anti-satellite space capabilities. (Photo by VCG/VCG via Getty Images)VCG via Getty Images
Na 9. jun 2026. kineska nosač‑raketa Zhuque‑2E Y6 pripremila je lansiranje dva satelita, Spacesail DTC 01 i China Mobile 02, u trenutku pojačanog takmičenja Kine i Rusije u razvoju kontra‑satelitskih sposobnosti. Ovaj razvoj ističe kako svemir postaje ključna dimenzija savremenog ratovanja — naročito jer dronovi i druga bespilotna sredstva zavise od satelitskih navigacionih i komunikacionih servisa.
Zašto su sateliti meta i koliko su ranjivi
Sateliti su tačke ranjivosti zato što obezbeđuju GPS, veze i druge usluge koje omogućavaju precizno navođenje, nadzor i komandovanje na kopnu, moru i u vazduhu. Onemogućavanje ili obmana tih signala može dramatično da umanji efikasnost oružanih sistema bez potrebe za direktnim fizičkim napadom na vozila ili vojnike.
A U.S. Space Force Guardian monitors a workstation in December 2025 at Vandenberg Space Force Base, Calif. The unit supports and presents combat forces with space-enabled effects, including GPS, missile warning and electromagnetic interference detection.U.S. Space Force
Glavne tehnike elektronskog ratovanja
U praksi se najčešće sreću tri tehnike:
- Spoofing — slanje lažnih GPS signala koji navode prijemnik na pogrešnu poziciju ili rutu.
- Jamming — ometanje ili potpun prekid signala tako da prijemnik izgubi vezu sa satelitima.
- Meaconing — ponavljanje ili odjekivanje stvarnih signala iz prošlosti kako bi se GPS sistemi „videli“ istinite podatke na pogrešnim mestima i u pogrešno vreme.
Preplavljivanje prijemnika obmanjujućim signalima primorava uređaje da traže nove veze i često prihvate lažne informacije — efekat koji je opasan za autonomne dronove, navigaciju brodova i vazduhoplovne misije.
A soldier assigned to 3rd Special Forces Group (Airborne)’s Multidomain Operations Company uses a GPS system during an exercise in February 2026. State and non-state actors are increasingly attacking GPS signals coming in from space to disable drones and create deceptions. (U.S. Army photo by Pfc. Kristina Randall)U.S. Army 3rd Special Forces Group
Primeri i posledice
Takmičenje u svemiru već utiče na Zemlju. U junu 2025. dve naftne tankere sudarile su se blizu Hormuškog moreuza u incidentu koji se široko povezuje sa smetnjama na GPS signalima. Od 2023. beleži se porast GPS izobličenja (spoofing) u Evropi, naročito protiv članica NATO, što je dovelo i do diplomatskih rebuknih — UN‑ova skupština agencije za civilno vazduhoplovstvo (ICAO) u oktobru 2025. javno je ukorila Rusiju zbog ometanja satelitskih signala.
Region Hormuškog moreuza posebno je pogođen: komercijalni brodovi često ostaju bez pouzdane navigacije, dok strane u sukobima koriste "elektronski maglu" da odbiju dronove, ali time ugrožavaju i civilni saobraćaj, kako je izvestio CNN.
This still from a U.S. Space Force documentary shows a type of satellite equipped with robotic arms to potentially pull U.S. space assets out of orbit.U.S. Space Force
Izvori napada i geografski raspon
Iako su mnogi napadi na GPS počeli ili su rađeni s kopna (primetno u sukobu u Ukrajini od 2023.), izveštaji kao što je januarski izveštaj Royal Institute of Navigation (RIN) ukazuju da se tehnike sada primenjuju i sa svemirskih platformi. Ovo širi spektar pretnji i podiže ulog u kontroli i zaštiti orbitalne infrastrukture.
Kontra‑mere i trka u svemiru
Države odgovaraju jačanjem otpornosti svojih sistema: u aprilu 2026. U.S. Space Force lansirao je GPS satelit u srednju Zemljinu orbitu (MEO) opremljen M‑code tehnologijom dizajniranom za veću otpornost na jamming i spoofing. Istovremeno, izveštaj Secure World Foundation upozorava na rastuće motive za razvoj ofanzivnih kontra‑svemirskih sposobnosti, dok su Rusija, Kina, pa čak i Severna Koreja i Iran navodno aktivni u razvoju ili podršci vojnih svemirskih programa.
The U.S. Space Force’s Space Systems Command launched a GPS satellite into medium Earth orbit from Cape Canaveral Space Force Station in Florida in April 2026. The Space Force has been deploying satellites equipped with M-code technology to make GPS capabilities more resistant to jamming and interference. (Courtesy Photo by SpaceX)U.S. Space Force
Šta to znači za budućnost sukoba
Dok su dronovi transformisali sposobnosti po terenu, njihova efektivnost u velikoj meri zavisi od svemirskih servisa. Ishod budućih sukoba mogao bi manje zavisiti od broja i sofisticiranosti dronova, a više od sposobnosti da se deluje u okruženjima sa onemogućenim ili obmanjenim navigacionim signalima — gde će precizna percepcija i otpornost na elektronske pretnje postati presudne.
"Sav rat počiva na zavođenju... Kada možemo da napadnemo, moramo izgledati nesposobno. Kada smo blizu, moramo učiniti da neprijatelj poveruje da smo daleko." — Sun Cu, Umetnost rata
Ovaj članak je prvobitno objavljen na Forbes.com.
Pomozite nam da budemo bolji.
