Najviši iranski klerici iz Skupštine stručnjaka objavili su deset tačaka u kojima pozivaju na ubistvo Donalda Trampa i Benjamina Netanjahua, nazivajući ih "dostojnima smrti". Dokument je izazvao dodatni pritisak na već krhki memorandum Vašington–Teheran o prekidu vatre, dok se u Iranu očituje unutrašnji raskol: sekretarijat Skupštine se distancirao od dela izjave. Pregovori u Dohi ostaju neizvesni, a Teheran naglašava da ne planira zvanične pregovore sa SAD.
Iranski klerici pozvali na atentat na Trampa i Netanjahua; Vašington–Teheran sporazum pod pritiskom
Iranian clerics described Trump and Netanyahu as ‘mahdour al-dam’, or ‘deserving of death’ - Chip Somodevilla/Getty Images
Najviši iranski klerici iz Skupštine stručnjaka objavili su desetotačnu izjavu u kojoj pozivaju na ubistvo Donalda Trumpa i Benjamina Netanjahua, nazivajući ih "mahdur al-dam" — odnosno "dostojnima smrti". Dokument je, prema autorima, pozivao da se izvršenje takvog čina ne sme zapostaviti ni pod kojim okolnostima.
Šta piše u izjavi
U saopštenju klerici navode da je osvetiti "krv" vrhovnog vođe Alija Khameneija, za kojeg tekst tvrdi da je "ubijen" prvog dana rata, od presudnog značaja. Izjava sadrži i poziv na masovna okupljanja "u ime vođe" i apel vlastima da strogo kontrolišu pregovore sa SAD, uz upozorenje da Vašington "kupuje vreme" za pregrupisavanje snaga.
The clerics are demanding revenge for the assassination of Ali Khamenei in a US missile attack in Tehran in February - Pleiades Neo (c) Airbus DS 2026/Reuters
"Obavezno je da svako dužan, ko dođe do ovih kriminalaca, pošalje ih u pakao", stoji u izjavi potpisnika.
Kontekst i unutrašnji raskol
Skupština stručnjaka je ustavno telo od 88 članova nadležno za izbor i nadzor vrhovnog vođe. Prema javljenim informacijama, izjavu je potpisalo oko 63 člana, dok se sekretarijat Skupštine nekoliko sati kasnije distancirao od teksta, što ukazuje na raskol unutar iranskog establišmenta.
Poziv klerika usledio je uprkos nedavnom potpisivanju 14-tačnog memoranduma između Vašingtona i Teherana, koji predviđa 60 dana za pregovore o trajnom prekidu vatre i rešavanje osetljivih pitanja, među kojima je i budućnost iranskog nuklearnog programa. Međutim, dani uzajamnih udara u Hormuškom moreuzu i izraelske operacije u Libanu dodatno su stavili sporazum pod pritisak.
Clerics have called on those who gain access to the US or Israeli leaders to ‘send them to hell’ - Erdem Sahin/EPA/Shutterstock
Međunarodni razvoj i bezbednosni kontekst
U tekstu se podseća i na tvrdnje američkih obaveštajnih službi iz 2024. da je otkriven iranski plan pokušaja atentata na Trampa — navod koji, prema američkim zvaničnicima, nije imao direktnu vezu sa pucnjavom na mitingu u Pensilvaniji.
Diplomatski pregovori u Dohi ostaju neizvesni: američki izaslanik i Jared Kushner su stigli u Katar radi razgovora sa posrednicima, ali zvanični visoko-nivo susret između Vašingtona i Teherana nije potvrđen. Iranski zvaničnici su istakli da nemaju planirane pregovaračke sesije "na bilo kom nivou" sa američkom stranom, dok tehnička delegacija putuje u Doha radi praćenja sprovođenja dogovora, uključujući oslobađanje zamrzutih sredstava.
Dodatni incident
Usred političke krize, poluzvanična agencija Tasnim je javila da je Mohammad Akbarzadeh, zamenik komandanta mornarice Revolucionarne garde, poginuo u prevrtanju vozila u južnoj provinciji Kerman. Agencija nije navela dodatne detalje.
Napomena: Neki navodi iz same izjave (na primer tvrdnja o smrti vrhovnog vođe) predstavljaju sadržaj koji potiče od potpisnika i nisu nezavisno verifikovani. Tekst izveštava o izjavama i događajima kako su prijavljeni u izvoru.
Pomozite nam da budemo bolji.
