Okvirni sporazum iz Vašingtona predviđa fazno povlačenje Izraela iz južnog Libana i raspoređivanje Libanske vojske u dve pilotske zone pod američkim nadzorom, ali bez stalnih američkih kopnenih trupa. Centralno pitanje ostaje razoružanje Hezbolaha i razgradnja njegove vojne infrastrukture. Uspeh zavisi od dugoročne angažovanosti SAD, pritiska na Izrael za postepena povlačenja i sposobnosti libanske države da uspostavi kontrolu nad teritorijom.
Sporazum Liban–Izrael Pod Američkim Garantom Otvara Dug i Neizvestan Proces
Lebanese President Joseph Aoun (C) and Admiral Brad Cooper, Commander (2-L) of U.S. Central Command (CENTCOM) are pictured during a meeting at the presidential palace in Baabda on June 29, 2026. Photo courtesy Lebanese Presidency/UPI
Preliminarni okvirni sporazum, posredovan u Vašingtonu, označava početak faznog povlačenja izraelskih snaga iz južnog Libana i pokušaj da se libanska država ponovo uspostavi kao jedini nosilac suvereniteta nad tim područjem. Sjedinjene Države su ključni fasilitator i najavio se da će igrati ulogu glavnog garanta sprovođenja dogovorenih koraka.
Osnovne odredbe i pilot-zone
Dokument predviđa postepeno povlačenje Izraela iz delova južnog Libana i raspoređivanje Libanske vojske u dve početne pilotske zone. Cilj je da vojska obezbedi kontrolu, proveri da li postoje preostala oružja ili infrastrukturne tačke Hezbolaha i omogući povratak raseljenih civila i početak rekonstrukcije ukoliko verifikacija bude uspešna.
Uloga SAD i obim njihovog angažovanja
Sjedinjene Države su se stavile u centar procesa: SAD će nadgledati sprovođenje u skladu sa sigurnosnim aneksom, pružati garancije da Izrael neće izvoditi udare tokom povlačenja i posredovati u koordinaciji između strana. Zvanično je naglašeno da nadzor uključuje angažman američkih snaga, ali bez trajnog raspoređivanja kopnenih trupa u pilotskim zonama.
Hezbolah, iranski uticaj i unutrašnja dinamika Libana
Hezbolah odbacuje sporazum kao „kapitulaciju“ i odbija razoružanje, smatrajući da Liban treba ostati deo šire američko-iranskе pregovaračke agende. Njegov politički saveznik, predsednik parlamenta Nabih Berri, takođe dovodi u pitanje izvodljivost sporazuma. Istovremeno su libanski zvaničnici istakli da je ovo prvi put da je država pokrenula sopstvenu pregovaračku stazu, nastojeći da umanji iranski uticaj i povrati suverenitet.
Praktična primena i rizici
Implementacija počinje povlačenjem izraelskih snaga, ulaskom Libanske vojske u pilotske zone i verifikacijom odsustva oružja i infrastrukture Hezbolaha; potom sledi postepena obnova i dalja povlačenja.
Međutim, ključno pitanje ostaje razoružanje Hezbolaha i njegova transformacija iz oružane grupe u politički akter unutar države. Bez tog koraka, povlačenja i konsolidacija mira ostaju pod velikim rizikom. Najveći izazov je da SAD zadrže politički i diplomatski angažman dovoljno dugo i da izvrše pritisak na Izrael da sprovede postepena povlačenja.
Region i Iran
Iranska podrška Hezbolahu ostaje snažna: Teheran smatra Hezbolah važnim geostrateškim adutom i verovatno neće lako pristati da ga „odloži“ bez jasno definisanih ustupaka. Stoga su regionalne dinamike i paralelni razgovori Washington–Teheran važni za konačni ishod.
Zaključak
Okvirni sporazum otvara realnu, ali tešku putanju ka smanjenju tenzija i eventualnom povratku kontrole libanskoj državi. Njegov uspeh će zavisiti od verifikacije razoružanja Hezbolaha, sposobnosti libanske države da preuzme kontrolu nad teritorijom i trajne, konzistentne diplomatske i bezbednosne uloge SAD.
Pomozite nam da budemo bolji.
