Seizmička zapažanja misije InSight ukazuju da je Mars nekada imao velike, povezane džepove magme koji su doveli do diferencijacije kore na oko 24 km dubine. Iznad te granice nalazi se mafski sloj, a ispod ultramafski, što sugeriše dugotrajne magmatske sisteme. Takva struktura mogla je omogućiti snažniji vulkanizam, povremeno vraćanje gasova u atmosferu i pogodnije uslove za naseljivost, kao i koncentraciju mineralnih resursa bliže površini.
Mars Je Nekad Bio Ispunjen „Morima“ Magme — Otkrivena Slojevita Kora Na ~24 km
NASA's InSight lander measured seismic waves passing through Mars's interior, revealing structures inside the Red Planet. | Credit: NASA/JPL–Caltech
Nova analiza seizmičkih podataka sa NASA-ine misije InSight pokazuje da je Mars nekada mogao imati ogromne džepove tekuće magme u kori, koji su se ohladili u slojeve različitih stena i time formirali kompleksniju unutrašnju strukturu nego što se ranije verovalo.
Seizmička otkrića
InSight je registrovao marsjake čiji su seizmički talasi pokazali jasno definisanu granicu na oko 15 milja (24 km) dubine. Iznad te granice dominira mafski sloj bogat gvožđem (Fe), magnezijumom (Mg) i silicijumom (Si), dok ispod leži gušći ultramafski sloj, siromašniji silicijumom, koji se proteže dodatnih ~8,7 milja (14 km) do granice kore i omotača.
InSight's seismometer on the Martian surface. | Credit: NASA/JPL–Caltech
Kako su se formirali slojevi
Autori studije sa Univerziteta u Oksfordu, koristeći geotermalne modele i statističke analize, zaključuju da je razlikovanje stena posledica procesa diferencijacije u velikim, dugovečnim bazenima magme: gušći minerali su sedimentirali niže, dok su lakši mafski sastojci ostali iznad. Takav proces zahteva velike, povezane magmatske komore — fenomen koji je do sada prepoznat uglavnom na Zemlji.
Geološke i klimatske implikacije
Povezani, dugo aktivni magmatski sistemi mogli su omogućiti snažniji i dugotrajniji vulkanizam, koji bi povremeno vraćao gasove (uključujući ugljen-dioksid) u atmosferu. To bi moglo pojačati efekat staklene bašte i pomoći održavanju toplije klime duže nego što se ranije pretpostavljalo, što ima značenje za ranu naseljivost Marsa.
An illustration of InSight on Mars. | Credit: NASA/JPL–Caltech
Porijeklo magme i veza sa Zemljom
Oksfordski tim predlaže da je izvor magme bilo uzlazanje iz dubljeg omotača Marsa, što je delimično toplilo i talilo koru. Slični procesi su na Zemlji igrali važnu ulogu u Arheju, pri formiranju ranih kontinenata — mada zbog odsustva pločnog tektonizma na Marsu ti procesi nisu doveli do formiranja kontinenata kao na Zemlji.
Resursi i buduće misije
Reprocesuiranje kore moglo je koncentrisati metalne rude bliže površini nego što se mislilo, što ima implikacije za buduće misije, rudarstvo i eventualne posade ili naselja. Autori upozoravaju i na etička pitanja oko iskorišćavanja resursa Crvene planete.
Studija je objavljena 26. juna u časopisu Nature Astronomy. Vodeći autor: Tobermory Mackay-Champion (ranije Oxford, sada University of Bristol). Citati i nalazi potiču iz tima sa Univerziteta u Oksfordu i podataka misije InSight (2018–2022).
Pomozite nam da budemo bolji.
