JWST je snimio region FS Tau (oko 450 svetlosnih godina) i otkrio protostare koje se odvajaju od molekularnih oblaka dok akreiraju materijal. Slika pokazuje da akrecija često protiče u diskretnim epizodama, dok mlazovi izbacuju gas i formiraju gustе, reflektujuće plave grebene. Ovo posmatranje pomaže da se razjasni uticaj niskomasačnih zvezda na okolni prostor i rani razvoj zvezda.
Bebe zvezde priređuju kosmički vatromet — JWST snimio region FS Tau
The protostars of the star system FS Tau as seen by the JWST | Credit: NASA, ESA, CSA, STScI; Image Processing: Alyssa Pagan (STScI)
Infantne zvezde, poznate kao protostare, priređuju spektakl nalik vatrometu na novom snimku teleskopa James Webb (JWST). NASA je ovu fotografiju objavila povodom 250. godišnjice Sjedinjenih Američkih Država (SAD), a motiv je simboličan: protostare se odvajaju od molekularnog oblaka u kome su nastale i postaju samostalne zvezde.
Kako nastaju protostare
Protostare nastaju kada delovi ogromnih molekularnih oblaka ohlade i formiraju guste zgušnjave koje kolabiraju pod sopstvenom gravitacijom. Tokom formiranja, protostare akreiraju — odnosno privlače i nakupljaju — materijal iz okoline sve dok ne dostignu masu neophodnu za pokretanje nuklearne fuzije vodonika u helijum u svojim jezgrima. Taj trenutak označava prelazak u fazu glavnog niza zvezda.
Šta prikazuje snimak
Snimak se odnosi na region FS Tau, udaljen oko 450 svetlosnih godina, koji je popularan među astronomima koji proučavaju evoluciju niskomasačnih zvezda. Iako je oblast već bila predmet ranijih istraživanja, sposobnost JWST-a da posmatra u infracrvenom domenu omogućila je prodiranje kroz guste oblake gasa i prašine i prikazivanje protostara u dosad neviđenim detaljima.
Epizodna akrecija i mlazovi
Jedan od ključnih uvida iz snimka je podrška teoriji da protostare akreiraju materijal u diskretnim epizodama, sa periodima relativnog mirovanja između izlivanja materijala. Tokom akrecije, deo materijala se izbacuje u obliku mlazova koji oblikuju okolinu — to su jetovi koji mogu pomerati gas i stvarati guste naslage.
A comparison between the observations of FS Tau by NASA’s Hubble and JWST. | Credit: NASA, ESA, CSA, STScI; Image Processing: Alyssa Pagan (STScI)
U JWST-ovoj fotografiji FS Tau-a jasno se vide plavi „grebeni“ — zone gasa pomerene tim mlazovima. Ove gustine reflektuju svetlost obližnjih protostara i stvaraju efekat koji autor teksta slikovito opisuje kao kosmički vatromet.
Zašto je ovo važno
Posmatranja poput ovog pomažu naučnicima da razumeju kako niskomasačne zvezde utiču na svoje okruženje: kako akrecija i izbacivanje materijala regulišu rast protostara, kako formiranje planeta može biti pogođeno, i na koji način povratna energija oblikuje međuzvezdani medij. Takvi podaci doprinose opštoj slici o formiranju zvezda i ranom životnom ciklusu sunčastih i manje masivnih zvezda.
Rezultat je vizuelno upečatljiv i naučno značajan snimak koji podseća da i „male“ zvezde imaju dramatične početke — i da ponekad kosmos priređuje vatromet vredan proslave.
Napomena: fotografija je objavljena povodom 250. godišnjice SAD — da, možda su vatrometi na nebu malo različiti, ali barem mi imamo hot dogove.
Pomozite nam da budemo bolji.
