James Webb je u spektrima Plutona i Titana detektovao jedinstvenu apsorpcionu liniju koja ukazuje na nepoznat molekul, a naučnici tragaju za njegovim identitetom i poreklom. Hubble je registrovao neočekivanu svetlost iz udaljene galaksije, dok Sunčeve erupcije prete da izazovu spektakularne aurore. U Kini, novo istraživanje pokazuje da drveće posađeno u sklopu "Velikog zelenog zida" raste brže od prirodnih šuma, moguće zbog reakcije na povećani CO2 i upravljanja plantažama. Dodatne vesti obuhvataju arheološka otkrića, tehnološke prekretnice i veliki naučni projekti.
James Webb Otkrio Neviđen Molekul Na Plutonu I Titanu — Kina: 'Veliki Zeleni Zid' Raste Brže Od Prirodnih Šuma
JWST finds unknown substance, China's 'Great Green Wall' grows faster than normal trees, a Medici murder mystery solved, and what the US can learn from Japan's 'silent pandemic'. | Credit: Getty Images | The University of Pisa
Ove nedelje najzanimljivije vesti iz nauke dolaze iz svemira, ali i sa Zemlje: James Webb Space Telescope (JWST) registrovao je neobičnu apsorpcionu liniju u spektarima Plutona i Titana koja ukazuje na prisustvo dosad neidentifikovanog molekula. Istovremeno, nova istraživanja otkrivaju neočekivane osobine kineskih plantaža u okviru „Velikog zelenog zida”.
The San Jacinto and southern San Andreas faults have reached their highest levels of tectonic stress in 1,000 years. | Credit: PEDRO PARDO via Getty Images
Nepoznati molekul na Plutonu i Titanu
JWST je u spektrima atmosfere Plutona i Titana detektovao specifičnu apsorpcionu liniju — znak da svetlost na određenoj talasnoj dužini biva apsorbovana od strane neke molekularne vrste. Pošto su uslovi na Plutonu (izuzetno niske temperature i redak gasni omotač) i na Titanu (gusta atmosfera bogata organskim jedinjenjima) vrlo različiti, nalaz je posebno intrigantan: isti spektralni trag može da potiče od iste hemijske supstance ili od dva različita procesa koji daju sličan spektar. Naučnici rade na daljim analizama kako bi identifikovali molekul i razjasnili njegov nastanak.
AI is getting better at solving CAPTCHAs. Does that mean CAPTCHAs are obsolete? | Credit: Cosminxp Cosmin via Getty Images
Ostala svemirska otkrića
Habl (Hubble) je zabeležio takozvanu „nemoguću” svetlost iz veoma udaljene galaksije, što izaziva rasprave o tome kako je taj signal nastao i kakve informacije nosi o ranim fazama univerzuma. Takođe, Sunce je uoči praznika lansiralo niz erupcija koje bi mogle da izazovu spektakularne aurore na višim geografskim širinama. Naučnici razmatraju praktične ideje za zaštitu infrastrukture: od 'vazdušnih jastuka' za ublažavanje efekata solarnog vetra do misija za spašavanje oštećenih teleskopa u orbiti.
Researchers analyzed the remains of brothers Giovanni and Francesco de' Medici for evidence of malaria. | Credit: Courtesy the University of Pisa
Kina: Veliki Zeleni Zid i ubrzan rast drveća
Kina je zasadila više od 66 milijardi stabala duž severnih granica kako bi zaustavila širenje pustinja Gobi i Taklamakana. Novo istraživanje pokazuje da stabla u tim plantažama rastu znatno brže nego stabla u prirodnim šumama. Razlozi još nisu potpuno jasni — moguće objašnjenje je pojačani efekat CO2-gnojidbe (fertilization), ali i razlike u vrstama, gustini sadnje, navodnjavanju i upravljanju zemljištem mogu doprineti ubrzanom rastu.
Japan has rolled out a creative strategy to rein in antibiotic resistance. Should the U.S. follow suit? | Credit: Nicoletta Lanese (left and right panels); Getty Images (central panel); edited by Live Science
Krhotine naučnih vesti: arheologija, zdravlje i tehnologija
U kratkim vestima: forenzička analiza razotkrila je pravi uzrok smrti dvojice članova porodice Medici koje su vekovima smatrali otrovanim; antički svitci iz Pompeje dešifrovani su uz pomoć veštačke inteligencije; Kina je ostvarila novi rekord u superračunarima; CERN je privremeno zaustavio rad Velikog hadronskog sudarača (LHC) do 2030. radi nadogradnje; a istraživanja ukazuju na rekordno visoke temperature okeana tokom juna dok se El Niño pojačava.
The 'bow and arrow' galaxy shows its highly unusual shape in radio wavelengths. | Credit: Hota, Dabhade and Ghosh et al and the RAD@home Collaboratory
Zdravlje i politika antibiotika
Otpornost na antibiotike predstavlja rastuću globalnu pretnju, sa više od 2,8 miliona slučajeva godišnje u SAD. Jedan od efikasnih pristupa je smanjivanje prekomernog prepisivanja antibiotika — Japan je, zahvaljujući ciljanoj politici, uspešno smanjio zloupotrebu antimikrobnih lekova, što može poslužiti kao model za druge države.
Neobična galaksija RAD-BAARG
U rubrici neobičnosti našla se i takozvana "galaksija luk i strela" (RAD-BAARG). Njena iskrivljena forma verovatno je posledica gravitacionog uticaja i sudara sa vrućom međugalaktičkom gasnom sredinom, što stvara šok-front i izobličava strukturu galaksije.
Gde pratiti više: Za najnovija otkrića pratite Live Science putem WhatsApp kanala, kao i na Facebooku, X (bivši Twitter), Instagramu, TikToku, Bluesky i LinkedInu.
Pomozite nam da budemo bolji.
