Veliko arheološko otkriće: Otkriven dobro očuvan bizantijski grad u Dakhla Oazi i 18 novih grobova u Marina el‑Alameinu

Egipat je objavio dve značajne arheološke serije otkrića: dobro očuvan rezidencijalni grad iz bizantijskog perioda u Dakhla Oazi i nova otkrića na lokalitetu Marina el‑Alamein, blizu Aleksandrije. Ministarstvo turizma i antikviteta ističe da bi nalazi mogli da obogate razumevanje urbanog života, trgovine i pogrebnih običaja u regionu, kao i da doprinesu oporavku turističke privrede.

Nalazi u Dakhla Oazi

Arheolozi su u Dakhla Oazi, u provinciji New Valley na zapadnoj pustinji, iskopali dobro očuvane gradske kvartove datovane u IV vek. Naselje otkriva jasno plansko uređenje: sever‑jug saobraćajnice seku isto‑zapad ulice, stvarajući otvorene trgove i javne prostore.

Bazilika i utvrđenja. Na čelu naselja uzdizala se bazilika datovana u sredinu IV veka koja nadzire glavne ulice. U okolini su pronađeni i ostaci dve stražarske kule te utvrđene građevine sa debelim zidovima, što ukazuje na potrebu zaštite periferije naselja.

Kućna crkva i stambene zgrade. Među objektima ističe se kuća Tisousa, identificirana kao dom đakona i tumačena kao moguća kućna crkva pre izgradnje velike bazilike. Otkrivene su i brojne kuće sa prijemnim halama i svodovima.

Gospodarski tragovi. Nađene su peći za hleb, kuhinje i kameni alati za mlevenje, što osvetljava svakodnevnu proizvodnju hrane. Pronađeni bronzani novčići nose portrete bizantijskih careva, latinske natpise i hrišćanske simbole, dok grupa zlatnih novčića potiče iz vremena rimskog cara Konstancija II (337–361).

Ostraka i pisana dokumenta. Tim je otkrio oko 200 keramičkih fragmenta (ostraka) sa natpisima koji dokumentuju trgovačke transakcije, prepisku i druge aspekte svakodnevnog života — svojevrsne privatne "beležnice" iz tog doba.

A recently discovered artifact displayed in the Marina el-Alamein archaeological site, west of the Mediterranean city of Alexandria, Egypt. / Credit: Ministry of Tourism and Antiquities via AP

Kontekst i zaštita. Oaza se nalazi na UNESCO‑voj Privremenoj listi, korak pre formalnog uvrštavanja na Listu svetske baštine, što dodatno naglašava arheološki i kulturni značaj nalaza.

Nalazi u Marina el‑Alameinu

Na oko 62 milje (≈100 km) zapadno od Aleksandrije, u lokalitetu Marina el‑Alamein, arheolozi su otkrili 18 dodatnih grobova — 11 grobnica isklesanih u steni (prosečna dubina ~26 stopa / ≈7,9 m) i sedam površinskih grobnica od krečnjaka. To podiže ukupan broj pronađenih grobova na lokalitetu na 48.

Među pronalascima su keramičke posude, amfore, fenjeri, tanjiri, oltari i krečnjački bazeni. Vođa misije izvestila je i o 2,44 m dugom (8‑stopnom) granitnom sarkofagu sa skeletnim ostacima koje trenutno istražuju, kao i o fragmentima sfinge od maltera pronađenim u blizini.

"Zlatni jezici" i pogrebne prakse. U nekoliko grobova otkriveni su mali zlatni predmeti postavljeni u usta pokojnika — praksa poznata kao "zlatni jezici", povezana sa pogrebnim verovanjima tog vremena.

Poreklo lokaliteta. Marina el‑Alamein se smatra antičkim lukom Leukaspisom, trgovačkim gradom iz II‑IV veka, gde su bogati trgovci žita i maslinovog ulja gradili vile. Prema istraživanjima, grad je teško stradao usled cunamija u IV veku.

Širi značaj i turizam

Egipat očekuje da nova otkrića doprinesu turističkom oporavku. Turizam i Sueski kanal i dalje su ključni izvori deviza: prošle godine Egipat je posetilo rekordnih 19 miliona turista (+21% u odnosu na 2024), a u prva četiri meseca 2026. zabeleženo je 6,1 milion poseta (u odnosu na 5,7 miliona u istom periodu 2025).

Napomena: Sve brojke i arheološki detalji zasnovani su na zvaničnim izveštajima Egipatskog ministarstva turizma i antikviteta i pratećih stručnih nalaza.