SAD su opozvale opštu licencu za izvoz iranske nafte nakon što su u Hormuškom moreuzu napadnuta tri trgovačka broda. Katarski LNG tanker Al Rekayyat pogođen je dronom i zahvatio ga je požar, a posada je evakuisana. Odluka o opozivu licence, zajedno sa optužbama Katara protiv Irana, dodatno ugrožava krhko primirje i podstiče rast cena nafte.
SAD Opozvale Licencu Za Izvoz Iranske Nafte Nakon Napada Na Tankere — Udarac Krhkom Primirju
Mourners attend a prayer for Iran's late Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who was killed on February 28 in Israeli and U.S. airstrikes, at the Jamkaran Mosque, in Qom, Iran, July 7, 2026. Office of the Iranian Supreme Leader/WANA (West Asia News Agency) via REUTERS
Sjedinjene Države su opozvale opštu licencu koja je dozvoljavala izvoz iranske nafte, saopštio je američki zvaničnik, nakon niza incidenata u Hormuškom moreuzu u kojima su u utorak napadnuta tri trgovačka broda. Odluka povećava tenzije i predstavlja potencijalni udarac krhkom primirju između Vašingtona i Teherana.
People attend a funeral procession for Iran's late Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who was killed on February 28 in Israeli and U.S. airstrikes, in Qom, Iran July 7, 2026. Mohammad Asadi/ISNA/via WANA (West Asia News Agency)via REUTERS
Šta se dogodilo
Po podacima pomorskih izvora i izjava zvaničnika:
People attend a funeral procession for Iran's late Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who was killed on February 28 in Israeli and U.S. airstrikes, in Qom, Iran July 7, 2026. Azam Dadashi/ISNA/via WANA (West Asia News Agency)via REUTERS
- Katarski LNG tanker Al Rekayyat prijavio je udar dronom i požar u mašinskom delu; posada je evakuisana i ostala je živa.
- Drugi napadnuti brod je saudijski tanker za koji se veruje da je supertanker Wedyan; pretrpeo je oštećenja blizu Omana, uz nejasan uzrok.
- Pomorski i američki izvori navode da postoje inicijalne indicije da je Iran ispalio vatru na tri komercijalna plovila.
- Jedan od napadnutih brodova, prema izvorima, mogao bi biti u riziku od eksplozije zbog oštećenja.
Diplomatske reakcije
Doha je optužila Iran za napade i pozvala iranskog zamenika ambasadora kako bi predao notu protesta. Iransko ministarstvo spoljnih poslova odbacilo je optužbe kao "zbunjujuće", navodeći da je Teheran savesno ispunjavao obaveze, ali upozoravajući da komercijalni brodovi rizikuju prolazak rutama koje nisu koordinisane sa Iranom.
People attend a funeral procession for Iran's late Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who was killed on February 28 in Israeli and U.S. airstrikes, in Qom, Iran July 7, 2026. Mehdi Khezrian/ISNA/via WANA (West Asia News Agency)via REUTERS
Licenca i posledice
U okviru prošlomesečnog privremenog sporazuma, Ministarstvo finansija SAD je 22. juna izdalo opštu licencu koja je omogućavala prodaju sirove nafte, petrohemikalija i naftnih derivata iranskog porekla do 21. avgusta. U utorak je ta licenca opozvana, a Vašington je Iranu dao rok do 17. jula da zatvori postojeće transakcije.
People attend a funeral procession for Iran's late Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei, who was killed on February 28 in Israeli and U.S. airstrikes, in Qom, Iran July 7, 2026. Azam Dadashi/ISNA/via WANA (West Asia News Agency)via REUTERS
Vesti o opozivu licence i napadima dovele su do rasta cena nafte za više od 3% na svetskim tržištima, dok analitičari upozoravaju na dodatnu geopolitičku neizvesnost i rizik za pomorski saobraćaj u jednom od najvažnijih naftnih prolaza na svetu.
Politički kontekst
Incidenti dolaze u trenutku dok je krhko primirje između SAD i Irana, postignuto prošlog meseca, još uvek aktivno. Američki zvaničnik je rekao da pregovarači i dalje rade u dobroj veri na konačnom dogovoru, ali je kontrola Hormuškog moreuza predstavljala značajnu polugu za Teheran tokom pregovora.
U Iranu su istovremeno održani masovni protesti i sahrane zbog ubistva vrhovnog vođe ajatolaha Alija Hameneija i članova njegove porodice, događaj koji dodatno pojačava unutrašnju napetost i retoriku osvete u regionu.
Izjave
Američki zvaničnik: Pregovarači i dalje rade u dobroj veri, ali postoje ozbiljne bezbednosne posledice zbog dešavanja u Hormuzu.
Drugi američki zvaničnik (anonimno): Početni indikatori ukazuju da je Iran ispalio vatru na tri komercijalna plovila.
Situacija ostaje dinamična: diplomatske reakcije, bezbednosne procene i tržišni pomaci mogli bi uticati na dalji tok privremenog primirja i pregovora o trajnom sporazumu.
(Izveštavali Reuters tim iz Teherana i međunarodne kancelarije; tekst uredili Peter Graff, William Maclean i David Morgan; uređivanje Ros Russell, Sanjeev Miglani i Don Durfee)
Pomozite nam da budemo bolji.
