Američki zvaničnik je izjavio da je Iran od početka sukoba navodno oborio oko 30 MQ-9 Reaper dronova, platforme u upotrebi od 2007. i važnog alata američkog Vazduhoplovstva. Proizvodnja modela je zatvorena nakon 575 izgrađenih primeraka, a poslednja serija je koštala oko 16 miliona dolara po dronu. Iran i američke snage prijavljuju različite incidente, dok nezavisna potvrda svih obaranja još nije dostupna.
Iran Navodno Obario Oko 30 MQ-9 Reaper Dronova, Kaže Američki Zvaničnik
U.S. Marines - PHOTO: A Marine Corps MQ-9 Reaper drone prepares to take off for unmanned aerial system tactics training as part of Weapons and Tactics Instructor course 1-25 at Laguna Army Airfield, Arizona, Oct. 5, 2024.
Prema izjavi američkog zvaničnika u sredu, Iran je od početka sukoba navodno oborio otprilike 30 američkih dronova MQ-9 Reaper.
Reaper, u upotrebi u Vazduhoplovstvu SAD od 2007. godine, dugo je bio ključni instrument američkih kontraterorističkih i obaveštajnih operacija na Bliskom istoku i drugim zonama sukoba. Model je projektovan za rad u okruženjima u kojima SAD imaju vazdušnu nadmoć — prednost koju je, kako se navodi, više puta dovodio u pitanje Teheran.
Pozadina proizvodnje i troškova
Vazduhoplovstvo je 2020. obznanilo svoju poslednju petogodišnju nabavku Reapera. Proizvođač General Atomics zatvorio je proizvodnu liniju prošle godine nakon izrade 575 primeraka. Prema portparolu C. Marku Brinkleyju, poslednja serija je koštala oko 16 miliona dolara po primerku kada su kupljeni u paketu od četiri.
Navodi o obaranju i vojni kontekst
Iranski izvori tvrde da su tokom niza američkih udara oborili najmanje jedan Reaper, a državni mediji su izvestili o obaranju „neprijateljskog“ drona nad južnim Iranom tokom sukoba u sredu. Zvanični američki broj (oko 30) predstavlja tvrdnju koja nije nezavisno potvrđena iz više izvora u tekstu.
"Sjedinjene Države drže Iran odgovornim za nedavnu neopravdanu agresiju protiv trgovine plovilima i civilnih posada koje slobodno plove važnim međunarodnim plovnim putem," navodi CENTCOM u saopštenju objavljenom na X.
U maju je general Kenneth Wilsbach, najviši zvaničnik Vazduhoplovstva, pred zakonodavcima rekao da je MQ-9 "izrastao u najvrednijeg igrača" u sukobima sa Iranom, ističući intenzivnu upotrebu ove platforme.
Drugi gubici u sukobu
Pored navodnih gubitaka Reapera, SAD su u ovom sukobu zabeležile i druge značajne gubitke: u martu su kuvajtske protivvazdušne snage greškom oborile tri američka lovca F-15 — svi članovi posada su se katapultirali i preživeli; takođe u martu, tanker KC-135 srušio se u zapadnom Iraku nakon sudara sa drugim KC-135, pri čemu su poginula sva šest člana posade oborenog aviona.
U aprilu je američki F-15 navodno oboren vatrom iz Irana; pilot je ubrzo spašen, dok je oficir za naoružanje oslobođen dva dana kasnije. Tokom istih operacija, A-10 koji je pružao blisku vazdušnu podršku pogođen je iranskom vatrom, uspeo je da stigne do Kuvajta, gde se pilot katapultirao pre pada aviona.
Šta dalje
Vesti o obaranju velikog broja dronova, ako se potvrdе, ukazale bi na promenu dinamike u primeni bespilotnih sistema na teritorijama gde su prednosti u vazduhu ugrožene. Ipak, brojke i tvrdnje izmeђу stranaka u konfliktu često se razlikuju, pa su potrebna dodatna nezavisna potvrđivanja i tehnička analiza svakog incidenta.
Pomozite nam da budemo bolji.
