Fosil star 550 miliona godina otkriva najraniju poznatu populacionu “desnorukost” kod životinja

Spriggina floundersi bila je sitna, nekoliko centimetara dugačka životinja koja je pre oko 550 miliona godina živela na morskom dnu današnje Južne Australije. Iako nije imala ruke, analiza više od 100 fosila sugeriše neočekivanu populacionu pristrasnost — većina primeraka bila je zakrivljena u istom smeru, što može predstavljati najraniji poznati trag «lateralnosti» u životinjskom svetu.

Šta su istraživači otkrili?

U studiji objavljenoj u Scientific Reports autori su analizirali uzorke iz Nilpena Ediacara nacionalnog parka i zbirki South Australia Museum u Adelajdu. Tim je detaljno ispitao 75 primeraka sa lokaliteta poznatog kao Ediacara Member, uz dodatne fosile iz muzeјskih kolekcija — ukupno više od 100 primeraka.

Fossils of Spriggina floundersi collected in South Australia. Because these fossils preserve mirror-image impressions of the original animals, a leftward bend in the rock represents an animal that bent to the right in life. (CREDIT: Scott Evans / AMNH)

Otkrili su da je oko 70% primeraka bilo savijeno duž glavne ose tela, sa uglovima zakrivljenja u rasponu od 5° do 81°. Značajna većina bila je savijena u jednom smeru — razlika je statistički značajna (p = 0.0017).

Da li je to ponašanje ili posledica toka vode?

Autori raspravljaju o dve mogućnosti: pasivna deformacija usled strujanja ili aktivno ponašanje same životinje. Ključni dokazi koji podupiru hipotezu o aktivnom kretanju uklјučuju:

The research team worked in the Flinders Ranges and surrounding region of South Australia. Excavation of individual beds at Nilpena Ediacara National Park reveals communities of the Ediacara Biota buried during storm events, capturing snapshots of the seafloor 550 million years ago. (CREDIT: Peter Dzaugis)

• Susedni primerci na istim slojevima često imaju različite orijentacije i različite smerove zakrivljenja.
• Neki fosili su bili savijeni na više mesta, što je manje verovatno da je posledica jedinstvenog spoljnog uticaja.
• Smerovi zakrivljenja nisu se poklapali sa drugim pokazateljima pravca struje u istim slojevima sedimenta.

Na osnovu toga autori zaključuju da je Spriggina verovatno mogla bočno da savija telo, podiže prednji deo i koordinisano pomerala marginu tela — što upućuje na aktivnu motilnost (bentnički ili nektobentnički način života).

»Iako Spriggina nije imala ruke, populaciona pristrasnost u zakrivljenju može biti oblik rane lateralnosti«, rekao je Scott Evans, prvi autor i pomoćni kustos u American Museum of Natural History.

Zašto je otkriće važno?

Ako se obrazac zaista odnosi na ponašanje, to znači da su neki rani organizmi pre kambrijske eksplozije imali sposobnost koordinisanog, asimetričnog pokreta — što implicira kompleksniju nervnu ili senzornu organizaciju nego što se ranije pretpostavljalo. Autori napominju da nalaz ne dokazuje da je Spriggina «desnoruka» u ljudskom smislu, već ukazuje na populacionu lateralnost — ponašajnu pristrasnost u pokretu.

Cartoon illustrating interpretations of different features of Spriggina. These span live organisms (1) through burial (2) fossilization (3) and excavation/discovery (4), and include: (A) lateral bends, (B) lifted margins, and (C) vertical motion of the anterior. (CREDIT: Alex Boersma)

Ograničenja i taksonomska neizvesnost

Spriggina ostaje taksonomski nejasna: tokom godina su je poređivali sa različitim grupama (annelidi, členonošci, pljosnati crvi i druge bilaterije), ali ova studija ne rešava tu debatu. Autori su oprezni i ne izvode snažne zaključke o preciznom mestu u stablu života, iako rezultati podržavaju ideju da je organizam bio slobodno živeći i aktivno motilan. Ponovljene jedinice duž tela možda predstavljaju ranu formu segmentacije, ali to zahteva dodatne dokaze.

Rad otvara novu metodološku perspektivu: proučavanje populacionih obrazaca fosila kao načina da se rekonstruše ponašanje davnih organizama, ne samo njihov izgled. Istraživački rezultati dostupni su online u časopisu Scientific Reports.

»Ovo nas podseća da osobine koje danas smatramo uobičajenim imaju izuzetno drevne korene,« istakla je koautorka Mary Droser iz University of California, Riverside.