Persijski zaliv je geološki izuzetan: više od 30 superdivovskih ležišta, bušotine koje daju 2–5× veću dnevnu proizvodnju nego u Severnom moru i velika polja poput Ghawar i South Pars–North Dome. USGS (2012) procenjuje dodatnih do 86 mlrd barela i 336 triliona ft³ gasa u neotkrivenim reservoarima. Horizontalno bušenje i frakovanje mogu dodatno povećati proizvodnju.
Zašto Persijski zaliv drži najviše nafte i gasa na Zemlji
Oil wells in the Persian Gulf region are among the most productive in the world.Jakub Porzycki/NurPhoto via Getty Images
Persijski zaliv je jedinstven na planeti po kombinaciji geoloških faktora koja su tokom desetina miliona godina stvorila i zadržala ogroman potencijal nafte i gasa. Ta obilnost i relativna lakoća eksploatacije čine region ključnim za globalnu energetiku — i zato je često u centru geopolitike.
Velika brojka i lakoća eksploatacije
Kao petrolejski geolog koji je proučavao taj region, i dalje sam zadivljen obimom njegovih ugljovodonika. U Persijskom zalivu nalazi se više od 30 superdivovskih ležišta (svako sa ≥5 milijardi barela), a pojedine bušotine daju 2–5 puta veću dnevnu proizvodnju nego najbolje bušotine u Severnom moru ili u Rusiji.
The Persian Gulf region is rich in oil fields, marked in green, and gas fields, marked in red.Central Intelligence Agency via Library of Congress
Zašto je geologija ovde idealna
Glavni razlozi su jednostavni: prisutni su bogati izvorni rokovi, povoljne temperature i pritisci za formiranje nafte i gasa, te odlične strukture za zadržavanje ugljovodonika. Region leži na mestu sudara Arapske i Evroazijske ploče (proces traje ~35 miliona godina), što je stvorilo spektakularne foldove i velike kupole pogodna za akumulaciju nafte i gasa.
Ključne stenske formacije
Na arapskoj strani nalaze se formacije poput Hanifa i Tuwaiq iz jurskog perioda, dok je u Iranu važna formacija Kazhdumi iz krede. Te izvorne stene sadrže od oko 1% do preko 10% organske materije, što ih čini veoma kvalitetnim za generisanje ugljovodonika.
A satellite view of an area of the southwestern Zagros Mountains shows long ridges and valleys, evidence of tectonic plates colliding.NASA via Flickr
Rezervoari i velike strukture
Savijeni nabori Zagrosa i široke kupole na Arapskoj ploči omogućili su nastanak ogromnih polja. Među najpoznatijima su Ghawar u Saudijskoj Arabiji (procene rezervi su redom višedekadne milijarde barela) i zajedničko gasno polje South Pars–North Dome (procene u stotinama do hiljada triliona kubnih stopa gasa).
Brojke koje impresioniraju
Kombinacija ovih faktora znači da pod malim delom kopna — oko 3% površine Zemlje — leži približno polovina svetskih konvencionalnih rezervi nafte i oko 40% rezervi gasa. Američka geološka služba (USGS) je 2012. procenila da u regionu još može biti do 86 milijardi barela nafte i 336 triliona kubnih stopa gasa u neotkrivenim ležištima.
A natural gas refinery at the South Pars gas field on the northern coast of the Persian Gulf, in Asaluyeh, Iran.AP Photo/Vahid Salemi
Nove tehnologije i perspektive
Horizontalno bušenje i hidrauličko frakovanje, tehnike koje su u SAD dale veliki efekat, testiraju se i u Saudijskoj Arabiji i UAE. Ako se pokažu uspešnim u lokalnim geološkim uslovima, mogle bi dodatno povećati eksploatabilne zalihe.
Zaključak: Jedinstvena kombinacija izvornih stena, termo‑tlačnih uslova i strukturnih zamki učinila je Persijski zaliv najbogatijim regionom nafte i gasa na svetu — i to stanje će verovatno imati dugotrajan uticaj na globalnu politiku i ekonomiju energije.
Republikovano iz The Conversation. Autor originalnog teksta: Scott L. Montgomery, University of Washington. Tekst je prilagođen i leksički uredjen za srpsko‑hrvatsko govorno područje.
Pomozite nam da budemo bolji.
