Intenzivni progon bahaija u Iranu tokom protesta i rata — desetine pritvorenih i izveštaji o torturi

Iranske vlasti su pojačale kampanju represije protiv bahaijske zajednice tokom godine obeležene masovnim protestima i ratnim tenzijama, navode međunarodne organizacije za ljudska prava. Desetine bahaija privedene su od januara, neki bez javno objavljenih optužbi, a pojavljuju se i izveštaji o zlostavljanju i prinudnim priznanjima.

This undated photo provided by the family in July 2026 shows Mandana Sotoudeh, left, and her sister Mahsa Sotoudeh. (Courtesy Roya Basiri via AP)(Roya Basiri via AP)

Poreklo slučaja: Peyvand Naimi

Peyvand Naimi je više od šest meseci u pritvoru. Njegova porodica tvrdi da mu nisu podignute formalne optužnice niti da je predočen dokaz; vlasti ga, međutim, optužuju za ubistvo agenata državne bezbednosti tokom protesta. Amnesty International navodi da su navodna ubistva trojice Basidž agenata u Kermanu, koja se spominju u vezi sa Naimijem, navodno izvršena nakon njegovog hapšenja.

FILE - A Baha'i worshiper walks in the gardens of The Baha'i temple in the northern Israeli city of Haifa, July 14, 2008. (AP Photo/Sebastian Scheiner, File)(AP Photo/Sebastian Scheiner)

Iranska državna televizija je 1. februara prikazala snimak na kojem Naimi priznaje učešće u protestima, ali porodica tvrdi da je priznanje iznuđeno. Porodica navodi da je sudija naredio njegovo puštanje 7. marta, no on je ostao u pritvoru; članovi porodice kažu da im je tužilac navodno rekao: "Bahaije nećemo puštati".

FILE - A member of the Baha'i faith holds a flower as he protests outside a state security court during a hearing in the case of a fellow Baha'i man charged with seeking to establish a base for the community in Yemen, in Sanaa, Yemen, Sunday, April 3, 2016. (AP Photo/Hani Mohammed, File)(AP Photo/Hani Mohammed)

Metode pritiska i zlostavljanja

Organizacije za ljudska prava prijavljuju da su tokom racija u domovima bahaijskih porodica oduzimani i profanizovani sveti tekstovi i simboli, što se navodi kao dokaz sektaških motiva vlasti. Zadržani su, kako se navodi, bili izloženi torturi uključujući elektrošokove i lažna vešanja. Neki su dali prinudna priznanja za dela koja mogu biti kažnjiva smrću.

FILE - The Baha'i temple in the northern Israeli city of Haifa, Feb. 17, 2016. (AP Photo/Sebastian Scheiner, File)(AP Photo/Sebastian Scheiner)

Šire okolnosti i državna retorika

Ovaj pojačani progon javlja se u kontekstu opšteg zaoštravanja represije nakon početka velikih protesta krajem prošle godine i ratnih tenzija koje su usledile. Državni mediji i nalozi na društvenim mrežama često optužuju bahaije za špijunažu i krivicu za ekonomske probleme, dok pojedine izložbe i službeni predstavnici javno predstavljaju bahaije kao neprijatelje države.

"Kad god nastane kriza — društvena, ekonomska ili politička — prebaci krivicu na bahaije," kaže Simin Fahandej, predstavnica Međunarodne bahaijske zajednice pri UN.

Opseg privođenja i posledice

Baha'i International Community je saopštila da je najmanje 63 bahaija bilo pritvoreno u iranskim zatvorima zaključno sa 11. junom, uz napomenu da je stvarni broj verovatno veći zbog straha porodica da progovore. Većina privedenih drži se bez javno poznatih optužbi; neki se suočavaju s optužbama za "propagandu protiv režima" ili "postupke protivne islamskom zakonu".

Istorijski i demografski kontekst

Bahaijska vera, osnovana u Persiji sredinom 19. veka od strane Baha'u'llaha, smatra sve religije stepenima objave Božje volje i teži jedinstvu ljudi i vera. Iako je globalna zajednica bahaija veća od 5 miliona, procenjuje se da u Iranu živi oko 300.000 bahaija — i upravo u Iranu ta zajednica trpi najdugotrajniji i najteži oblik progona.

Primeri poslednjih hapšenja

U aprilu su pripadnici Revolucionarne garde priveli Behzada Basirija u Širazu; porodica tvrdi da su tokom pretresa iscepana sveta bahaijska pisma. Basiri je pušten uz kauciju 6. maja, a članovi njegove porodice pušteni su na kauciju početkom jula. Takvi slučajevi odražavaju širi obrazac pritiska i zastrašivanja.

Zaključak: Progoni bahaija u Iranu predstavljaju kombinaciju verske netrpeljivosti i političke instrumentalizacije — vlasti ih koriste kao alibi za unutrašnje probleme i sredstvo za zastrašivanje šire populacije. Međunarodne organizacije pozivaju na hitno oslobađanje pritvorenih i transparentno i zakonito postupanje prema svim osumnjičenima.