Giorgio Parisi i Francesco Zamponi iskoristili su model Claude kompanije Anthropic da dođu do analitičkog dokaza za relaciju a + b = 1 u problemu jamminga. Rad je objavljen 1. jula u Journal of Statistical Mechanics: Theory and Experiment. Claude je reprodukovao raniji numerički rezultat iz 2014. i, nakon korekcija, pomogao da se formalizuje dokaz koji je bio sakriven u jednačinama. Autori naglašavaju da AI ubrzava rad, ali da ljudska ekspertiza ostaje ključna.
Nobelovac Giorgio Parisi i tim rešili decenijski problem u fizici uz pomoć Claude AI
An illustration of balls piling up on various platforms. What makes a system transition from a fluid state into a frozen, "jammed" one? Physicists got some help from Claude AI to prove a long-held answer to the question. | Credit: Yuuji via Getty Images
Dva poznata fizičara, dobitnik Nobelove nagrade Giorgio Parisi i Francesco Zamponi sa Sapienza univerziteta u Rimu, zajedno sa saradnicima objavili su analitičko rešenje dugogodišnjeg matematičkog problema u teoriji jamminga, uz pomoć generativne veštačke inteligencije.
Rad je objavljen 1. jula u časopisu Journal of Statistical Mechanics: Theory and Experiment. Problem se odnosi na fenomen jamming — nagli prelaz iz fluidnog u čvrsto, ali neuređeno stanje — koji se najjednostavnije može zamisliti kao sto za bilijar prekriven kuglicama: kako se broj kuglica povećava, na kraju svaka kuglica ostane „zaključana“ među susedima.
U ranijem radu iz 2014. autori su numerički i matematički opisali jamming i uočili neobičnu relaciju između dva eksponenta koja određuju skale distribucije sila i malih razmaka — parametri a i b uvek zadovoljavaju a + b = 1. Isti rezultat je nezavisno dobio i Matthieu Wyart sa Švajcarskog federalnog tehnološkog instituta (EPFL), što je sugerisalo da je za potpuno razumevanje potrebno uvesti nove fizičke koncepte.
The researchers prompted Claude 40 times in order to get a publishable solution to the jamming problem. | Credit: NurPhoto via Getty Images
"Parametri a i b tačno određuju kako se raspodela kontaktnih sila i malih razmaka skalira kada fizički sistem dosegne kritičnu tačku jamminga," rekao je Zamponi za Live Science. "Bili smo zabrinuti jer nismo uspeli matematički da dokažemo relaciju a + b = 1."
Posle gotovo decenije bez napretka, Parisi je odlučio da pokuša nov pristup i uključio generativni model Claude kompanije Anthropic. Model je uspešno reprodukovao 2014. numerički rezultat, a nakon serije od oko 40 interakcija (promptova) dao je i predlog analitičkog dokaza relacije a + b = 1. Iako je prvo izlaganje sadržalo greške i zahtevalo korekcije, autori su utvrdili da je osnovna ideja ispravna i da je rešenje praktično sadržano u samim jednačinama — bez potrebe za dodatnim fizičkim pretpostavkama.
Zamponi je opisao kako je Parisi poslao Claude-ov LaTeX izlaz dok je on putovao, te je već na letu shvatio da su ključne ideje „na mestu“. Autori naglašavaju da je AI ubrzao proces i omogućio pristup širokom spektru matematičkog znanja, ali i da ljudska provera, intuicija i kontekst ostaju neophodni za validaciju i interpretaciju rezultata.
Parisi i tim sada nastavljaju da koriste kombinaciju ljudske ekspertize i AI podrške na novim problemima, među kojima je i tema "random sequential addition of hard hyperspheres". Kako ističe Zamponi, AI znatno ubrzava pisanje i optimizaciju koda, ali većinu konceptualnog rada još uvek daju ljudi.
Zašto je ovo važno: Ovaj slučaj je primer kako napredni AI alati mogu doprineti rešavanju složenih teoretskih problema, pa čak i pomoći u pronalaženju formalnih dokaza, dok istovremeno postavljaju pitanja o ulozi mašinskog uvida i ljudske kreativnosti u nauci.
Pomozite nam da budemo bolji.
