Analiza drevne DNK iz kostiju Francesca de' Medici pokazuje da su on i supruga Bianca preminuli od malarije, a ne od trovanja. Istraživanje timova sa Yale i Univerziteta u Pisi identifikovalo je dve vrste Plasmodium parazita i ranije nepoznat soj P. falciparum. Podaci potvrđuju i da je Giovanni de' Medici umro od malarije 1562. godine, dok studija doprinosi razumevanju istorije i evolucije malarije u Toskani.
Drevna DNK Razrešila Misteriju: Malaria Ubila Velikog Vojvodu Francesca de' Medici
(Esben_H/iStock/Getty Images Plus)
Nova genetska analiza skeletnih ostataka velikog vojvode Francesca de' Medici ukazuje da je uzrok njegove iznenadne smrti 1587. godine bila malarija, a ne trovanje kako se dugo pretpostavljalo. Istraživanje, objavljeno u časopisu iScience, sproveli su timovi sa Yale University i Univerziteta u Pisi.
Analizom drevne DNK iz kostiju, istraživači su identifikovali DNK dve vrste parazita iz roda Plasmodium, protozoa koji izazivaju malariju i šire se preko komaraca. Tim je takođe otkrio ranije nepoznat soj Plasmodium falciparum, vrste koja izaziva najsmrtonosniji oblik bolesti.
The de Medici brothers, Giovanni (left) and Francesco (right). (Baccio Lomi,Maler der Florentiner Schule/Wikimedia Commons)
Francesco i njegova supruga Bianca Cappello boravili su u porodičnoj vili u Poggiu, okruženoj vlažnim rižinim poljima — okruženju pogodnom za razmnožavanje komaraca. Savremenici su beležili simptome groznice koji odgovaraju kliničkoj slici malarije, a paleopatološki nalazi i nova DNK-potvrda sada ukazuju da je bolest bila pravi uzrok smrti.
„Naša studija je sjajan primer kako napredne metode analize drevne DNK mogu mapirati istoriju ovog smrtonosnog patogena“, kaže antropologinja Serena Tucci (Yale).
Istraživači su analizirali i ostatke Giovannija de' Medici, mlađeg brata, te su pronašli DNK Plasmodium što potvrđuje raniji zaključak da je i on preminuo od malarije 1562. godine.
Some of the research team studying the remains. (Valentina Giuffra/University of Pisa)
Osim rešavanja istorijske zagonetke, glavni cilj studije bio je da pruži bolji uvid u rasprostranjenost i evoluciju malarije u centralnoj Italiji tokom renesanse. Upoređivanjem otkrivenih sojeva sa drugim uzorcima, naučnici nastoje da izgrade istorijsku mapu kretanja bolesti i njenih genetskih promena.
„Analiza drevne DNK ne samo da omogućava dijagnozu malarije u ostacima iz prošlosti, već nam i daje uvid u evoluciju vrsta poput P. falciparum, što može pomoći da bolje razumemo kako se patogen prilagođava kroz vreme“, objašnjava evolucioni biolog Alexander Ochoa (Yale).
Autori naglašavaju da rad sa drevnom DNK ima ograničenja: materijal je često fragmentisan, a uzorci ranjivi na kontaminaciju. Ipak, kombinacija istorijskih zapisa, arheološkog konteksta i molekularnih dokaza čini ovo istraživanje snažnim argumentom u korist malarije kao uzroka.
Subscribe to ScienceAlert's free fact-checked newsletter
Malarija je u Italiji iskorenjena tek u 1970-ima, ali i danas predstavlja veliki javnozdravstveni problem na globalnom nivou — procenjuje se da godišnje više stotina hiljada ljudi umre od te bolesti širom sveta. Razumevanje istorije i evolucije parazita može pomoći u borbi protiv njihovih savremenih sojeva.
Zaključak: Drevna DNK donosi konačne genetske dokaze da su Francesca de' Medici i neki članovi njegove porodice bili žrtve malarije, čime se odbacuje glavna teorija o trovanju i otvara put za dublje razumevanje širenja i evolucije malarije u Evropi.
Studija: timovi sa Yale University i University of Pisa, objavljeno u iScience. Članovi tima istaknuti u tekstu: Serena Tucci, Valentina Giuffra, Alexander Ochoa, Adalgisa Caccone.
Pomozite nam da budemo bolji.
