Nova DNK analiza otkriva da je skelet iz Upton Lovella — dugo protumačen kao muški zanatlija — zapravo pripadao ženi. Grobni prilozi (sekire sa zlatnim tragovima, zlatna ogrlica, kostni bodlji) ukazuju da je bila cenjena metalorka, verovatno zlatarka. Otkriće osporava ideju da su žene u bronzanom dobu bile isključivo prateće figure i deo je šireg projekta drevne genomike izloženog u Francis Crick Institute.
DNK Razotkriva Šamanku Iz Bronzanog Doba — „Upton Lovell Shaman“ Je Bila Žena
An artist's representation of how the individual might have dressed - Martin Stacey/Easy Animal Studio
Nova DNK analiza pokazuje da je skelet iz Upton Lovella, vekovima smatran muškog zanatlije, zapravo pripadao ženi. Otkrće menja dugogodišnja tumačenja uloga u bronzanodobašnjoj Britaniji i ističe važnost genetskih testova u arheologiji.
Kako je došlo do otkrića
Skelet star oko 4.000 godina, nazvan „Upton Lovell Shaman“, pronađen je u barrowu — kružnoj humci koja se često povezuje sa pojedincima visokog društvenog statusa. Prvobitno, početkom 19. veka, grob je dokumentovan sa brojnim prilozima: sekire sa tragovima zlata, zlatna ogrlica i bodlje od kostiju, što je navelo istraživače da osobu povežu sa metalurgijom i visokim položajem u zajednici.
A view of Upton Lovell in Wiltshire, southern England, where the remains were found - Chris Lock/Alamy
DNK potvrda i zašto je važna
Tom Booth, viši istraživač u Francis Crick Institute, rekao je da su prvobitne procene pola zasnivane na veličini kostiju i tadašnjim metodama. U okviru šireg projekta sekvenciranja genoma, tim je testirao skelet i dobio ženski genom. Rezultat je potvrđen dodatna dva nezavisna uzorka, što snažno ukazuje da je u pitanju žena — verovatno specijalizovana metalorka, najverovatnije zlatarka.
„Preispitujemo gotovo dve stotine godina mišljenja o ovom skeletu, pa smo bili vrlo oprezni — ali dodatni uzorci su potvrdili ženski rezultat,“ rekao je Booth.
Zašto je ranije pogrešno određivanje pola bilo moguće?
Autopsija kostiju može biti varljiva: osoba iz Upton Lovella bila je visoka za svoje vreme (oko 163 cm) i umrla oko 45. godine, najverovatnije postmenopauzalna. Sa godinama, neke koštane karakteristike žena mogu postati sličnije muškim, što je otežalo morfološku identifikaciju bez DNK testova.
The story of the skeleton is told in a new exhibition. - Fiona Hanson
Značaj nalaza za razumevanje društvenih uloga
Otkriće podriva ranije pretpostavke da su žene s bogatim grobnim prilozima automatski „supruge važnijih muškaraca“. Booth ističe da je metalurgija mogla imati i ritualnu dimenziju i da je takva zanatska uloga mogla doneti poseban status u društvu, kao i umešanost u široke trgovačke i razmene mreže u bronzanom dobu.
Pontus Skoglund iz istog instituta napominje da je nalaz deo većeg projekta sekvenciranja otprilike 1.000 drevnih jedinki, čime se stvara javno dostupan genetski arhiv za dalja arheološka i istorijska istraživanja.
Izložba
Rezultati su predstavljeni u besplatnoj izložbi Francis Crick Institute pod nazivom We Go Way Back, koja ističe nalaze i daje kontekst široj studiji drevne genomike.
Zaključak: Ovaj slučaj pokazuje koliko genetska analiza može promeniti naše razumevanje prošlosti i podseća da društvene uloge u praistoriji verovatno nisu bile striktno patrijarhalne ili uniformne.
Pomozite nam da budemo bolji.
