Irska Usvojila "Jennie's Law": Javni Registar Počinilaca Porodičnog Nasilja

Irska je usvojila istorijski zakon koji uspostavlja prvi javni registar osoba osuđenih za ozbiljna dela porodičnog nasilja — potez koji zagovornici prava smatraju važnim alatom za zaštitu potencijalnih žrtava.

Poznat kao "Jennie's Law" (Domestic Violence (Judgements) Register Bill), zakon je izglasan u Dáilu nakon dugogodišnje kampanje porodice Jennifer Poole, 24-godišnje majke dvoje dece koja je ubijena od strane bivšeg partnera 2021. godine. Porodica Poole bila je prisutna tokom glasanja i dobila stojeće ovacije.

Šta registar obuhvata

Onlajn registar će objavljivati imena i detalje presuda osoba osuđenih za teška dela porodičnog nasilja, među kojima su:

• silovanje i seksualni napadi,
• nefatalno gušenje,
• uznemiravanje i stalking,
• coercive control (prinudna kontrola),
• neovlašćeno deljenje intimnih snimaka.

Ograničenja i pravna zaštita

Objava neće biti automatska: sudija koji vodi slučaj ima diskreciono pravo da proceni da li je javna objava opravdana s obzirom na okolnosti. Prema predloženom rešenju, ime počinioca biće publikovano samo ako žrtva da pristanak. Objavljeni podaci uključivaće kratak opis presude i izrečenu kaznu, a biće dostupni na veb-sajtu Irish Courts Service.

Osuđeni će moći da podnesu zahtev za uklanjanje sa registra najranije tri godine nakon osuđujuće presude, uz proceduru predviđenu zakonom.

Reakcije i širi kontekst

Jason Poole, brat Jennifer Poole, nazvao je registar „ogromnim korakom napred“ u promeni društvene klime oko porodičnog nasilja, jer bi potencijalnim partnerima omogućio da provere prošlost osobe s kojom razmatraju zajednički život.

Irski model izdvaja zemlju u evropskom kontekstu: u Ujedinjenom Kraljevstvu postoji tzv. Clare's Law, koji omogućava da se od policije zatraže informacije o prethodnom nasilju, ali taj sistem podleže kritikama zbog zaostataka i neujednačenih stopa odobravanja među policijskim upravama.

Zašto je to važno

Inicijativa dolazi u uslovima rastuće zabrinutosti zbog femicida i porodičnog nasilja. Women's Aid Ireland je izvestila da je do sada nekoliko žena smrtno stradalo ove godine, što, prema njihovim podacima, već premašuje ukupan broj smrtnih slučajeva zabeležen prethodne godine. Globalno, UN Women je procenio da je 2024. godine namerno ubijeno oko 83.000 žena i devojčica, od kojih je oko 60% nastradalo od strane intimnog partnera ili člana porodice — što odgovara proseku od oko 137 žrtava dnevno.

Zakonska promena u Irskoj pokreće važne debate o balansu javnog interesa i prava žrtava, efikasnosti preventivnih mera i dugoročnim posledicama za reintegraciju osuđenih lica.