Ovaj pregled pokriva glavna naučna otkrića nedelje: 18 egipatskih grobnica sa zlatnim predmetima koji podsećaju na jezike i niz kontroverzi oko njihove namene; detekciju šećera eritrozulosa u blizini centra Mliječnog puta, što ukazuje na obilje organskih molekula; i otkriće nove vrste majmuna Colobus congoensis u Demokratskoj Republici Kongo. Dodatno, nova istraživanja ukazuju da DNK može opstati do 50.000 godina u Africi, dok je amatersko otkriće potvrdilo 390 miliona godina stari ožiljak od udara asteroida u Kvebeku.
Nedelja u nauci: Zlatni "jezici" u egipatskim grobnicama, šećer u svemiru i nova vrsta majmuna
Ancient Egyptian golden tongues, sugar found in space, and an ancient impact crater 'geoguessed' by amateur astronomer. | Credit: Apic via Getty Images | Daniel Rosengren, Frankfurt Zoological Society
Ova nedelja u nauci donosi niz uzbudljivih otkrića koja povezuju prošlost i budućnost — od masovnih nalaza u Starom Egiptu do molekula šećera u centru naše Galaksije i otkrića novog primata u Kongu.
A Hubble image of the Milky Way's center, in the constellation Sagittarius. Researchers have discovered a sugar found in raspberries buried in a cloud in this region. | Credit: NASA, ESA, and G. Brammer
Egipat: zlato, simbolika i pitanja
Arheolozi su otkrili 18 drevnih egipatskih grobnica ispunjenih desetinama zlatnih objekata koji podsećaju na jezike. Stari Egipćani su zlato smatrali "mesom bogova", pa bi stavljanje zlatnih pločica u usta pokojnika trebalo da im pomogne da govore u zagrobnom životu. Međutim, nije sigurno da su svi predmeti zaista jezici — jedan od nalaza verovatno prikazuje klas žita, simbol plodnosti — a u jednoj grobnici postoji i kontroverza oko mogućeg "lažnog vrata" koje otvara nova pitanja o nameni grobnice.
A pill bug curls into a round ball for protection. | Credit: lophius via Alamy
Kontroverze i nova tumačenja
Analiza skeletnih ostataka drevnih egipatskih princeza stare skoro 4.000 godina sugeriše da su neke možda učestvovale u lovu ili vojničkim aktivnostima, ali istraživači se ne slažu oko tumačenja podataka. U drugim nalazima, pronađena je neobična drevna kočija među ostacima misteriozne zajednice koja je navodno palila sopstvene zgrade pre nestanka; takođe je potvrđeno da je šaman iz bronzanog doba, ranije smatran muškarcem, zapravo bila žena.
The large pit, discovered on Google Maps in 2024, is actually a 390 million-year-old meteor impact crater. | Credit: Gordon Osinski via Google Earth
Istorija i genetika
Istraživači su takođe identifikovali poreklo više od 150 oslobođenih Afrikanaca koje je Britanska mornarica ostavila na ostrvu Sveta Helena. Novo istraživanje ukazuje i na to da DNK u afričkim uslovima može opstati i do 50.000 godina, što otvara mogućnosti za dublje proučavanje starih populacija i migracija na kontinentu.
The newly described monkey has orange lips and a patch of white fur around the anus. | Credit: Daniel Rosengren, Frankfurt Zoological Society
Svemir: otkriće šećera
Astrohemija je zabeležila neobičan nalaz — u blizini centra Mliječnog puta detektovan je molekul nazvan erythrulose (u tekstu često naslovljen kao eritrozulos), šećer sa četiri atoma ugljenika koji se nalazi i u malinama na Zemlji. Prisustvo takvih organske prirode molekula u međuzvezdanom prostoru sugeriše da su prekursori za život široko rasprostranjeni, što povećava mogućnost da su uslovi za nastanak života češći nego što pretpostavljamo.
Planeta Zemlja: krater, tehnologija i biozaštita
Amaterski astronom i ljubitelj mapa, Joël Lapointe, pomoću Google Maps-a uočio je ulegnuće u Kvebeku koje su naučnici potvrdili kao ožiljak od udara asteroida starog oko 390 miliona godina — primer kako građani mogu doprineti nauci. Među drugim vestima su napredci u 3D čipovima, roboti koji se kreću u zahtevnom terenu, i inicijative za duboko zamrzavanje reproduktivnog materijala koala radi očuvanja vrste.
Nova vrsta majmuna
Otkrivena je nova vrsta majmuna, Colobus congoensis, u udaljenom području Demokratske Republike Kongo. Vrsta je upadljivo obeležena narandžastim usnama i jedinstvenim vokalizacijama. Njeno identifikovanje, koje je uključilo saradnju sa ljudima iz osam lokalnih sela, podseća da tropske prašume još uvek kriju brojne neotkrivene vrste.
Više informacija i praćenje vesti
U paket spadaju i druge zanimljive astronomske i naučne priče: eksperiment fizičara koji su napravili "crnu rupu od svetlosti" da bi ispitali Hawkingovu radijaciju, izveštaji sa misije Artemis II, i snimci teleskopa James Webb. Za redovno praćenje sličnih otkrića možete pratiti Live Science i njihove kanale na društvenim mrežama.
Napomena: U tekstu su sačuvani svi ključni nalazi iz originalnog pregleda, ali su ispravljene terminološke i prevodilačke greške (npr. korekcija "kolač" u "kočija") i dodat je kontekst za bolje razumevanje naučnih implikacija.
Pomozite nam da budemo bolji.
