Analiza koštanih ostataka iz Altiplana kod Bogote otkriva jedinstven genetski profil star oko 6.000 godina koji nema direktne paralele među poznatim drevnim ili savremenim populacijama Južne Amerike. Drevni uzorci pokazuju genetske sličnosti sa populacijama na Istmu Paname i govornicima čibčanskih jezika, ali nema jasnih dokaza o direktnim potomcima. Istraživanje 21 uzorka (6.000–500 godina) naglašava potrebu za dodatnim drevnim genomskim podacima iz Severnih Anda i susednih regiona.
Pronađeni 6.000 godina stari ostaci kod Bogote — DNK bez poznatih paralela, moguća veza sa čibčanskim jezicima
Experts Found Human Remains With No RelativesYuichiro Chino - Getty Images
Analiza koštanih ostataka starih oko 6.000 godina, pronađenih na Altiplanu u okolini Bogote (Kolumbija), otkrila je jedinstven genetski profil koji se ne povezuje direktno ni sa jednom poznatom drevnom ili savremenom populacijom Južne Amerike. Iako postoje sličnosti sa populacijama na Istmu Paname i govornicima čibčanskih jezika, nema jasnih dokaza o direktnim modernim potomcima.
Ko su bili ti ljudi i zašto su važni? Pre oko 6.000 godina, grupe lovaca-sakupljača naselile su Altiplano oko Bogote i tokom narednih približno 4.000 godina prelazile na poljoprivredu. Uprkos očuvanim fragmentima DNK u skeletima, istraživači nisu pronašli direktne drevne rođake niti savremene potomke tih zajednica u genetskim bazama podataka.
Šta pokazuje genetski materijal
Studija objavljena 2025. u časopisu Science Advances analizirala je mitohondrijsku DNK (mtDNK) i genomske podatke širokog opsega iz 21 uzorka datiranog između pre 6.000 i pre 500 godina. Rezultati ukazuju na to da su ti drevni stanovnici Altiplana genetski najsrodniji populacijama koje danas žive na Istmu Paname i govornicima čibčanskih jezika, dok je povezanost sa današnjim autohtonim stanovništvom Kolumbije relativno slaba.
Moguće objašnjenje je da su se ove populacije širile i mešale s drugim grupama tokom dugog perioda, što je postepeno razredilo njihov genetski signal, ali to ostaje hipoteza koja zahteva dodatna istraživanja.
Širi kontekst naseljavanja Amerike
Genetski dokazi ukazuju da preci današnjih autohtonih naroda Amerike potiču iz siberijskih i istočnoazijskih populacija koje su se počele mešati pre oko 20.000 godina. Ove grupe su prešle preko ledenog mosta (Beringije) u Severnu Ameriku pre otprilike 16.000 godina, nakon čega se linija ljudi podelila na severnoameričku i nekoliko južnoameričkih grana.
Tri glavne južnoameričke linije mogu se identifikovati u ranijim nalazima: jedna povezana sa uzorkom Anzick-1 (oko 12.700 godina), druga sa ostacima sa Kanaalskih ostrva u Kaliforniji, i treća koja se pojavljuje među najstarijim stanovnicima Centralne i Južne Amerike (nalazi u Belizeu, Brazilu i Čileu).
Šta dalje?
Iako studija donosi važne uvide, mnoge dileme ostaju nerešene. Istraživači naglašavaju da će drevni genomski podaci iz susednih regiona — poput zapadne Kolumbije, zapadne Venecuele i Ekvadora — biti ključni za preciznije određivanje vremenske ose i izvora migracija koje su dovele do naseljavanja južnih delova Amerikа.
"Isthmo-Colombian area je ključna za razumevanje naseljavanja Amerike, jer povezuje Severnu i Južnu Ameriku i leži na raskršću velikih kulturnih regiona — Mesoamerike, Amazonije i Anda," navode autori studije.
Ukratko, nalaz iz Altiplana proširuje naše razumevanje genetske i kulturne raznolikosti prastanovništva regiona i ukazuje na potrebu sistematskog prikupljanja i analize većeg broja drevnih uzoraka kako bi se popunile praznine u priči o peoplingu Amerike.
Pomozite nam da budemo bolji.
