James Webb (JWST) je zabeležio klaster MACS J0553.4-3342 u sazvežđu Columba, prikazujući jak efekat gravitacionog sočiva koji je Ajnštajn predvideo. Dve velike eliptične galaksije su u procesu sudara i udaljene su oko 1 milion svetlosnih godina, dok narandžasti lukovi predstavljaju uvećane slike veoma udaljenih galaksija. Gravitaciono sočivo omogućava otkrivanje objekata starih manje od milijardu godina posle Velikog praska i izaziva pitanja o brzini rasta ranih galaksija.
JWST Otkiva Drevne Galaksije Kroz Ajnštajnovo "Gravitaciono Sočivo" — Slika Klastera MACS J0553.4-3342
The James Webb telescope peers through a cosmic magnifying glass (a gravitational lens) to see faint galaxies from the dawn of time. | Credit: ESA/Webb, NASA & CSA, S. Fujimoto
Brze činjenice:
A full-size view of JWST's observations | Credit: ESA/Webb, NASA & CSA, S. Fujimoto
- Šta: Galaksijski klaster sklon sudarima MACS J0553.4-3342
- Gde: Sazvežđe Columba
- Kada: Jul 2026
Pre oko sto godina Albert Ajnštajn je predvideo da velika masa može da izvije tkanje prostor‑vremena i tako savija putanju svetlosti — efekat poznat kao gravitaciono sočivo. Danas je to potvrđen fenomen koji astronomi koriste kao prirodni teleskop da bi posmatrali najslabije i najudaljenije objekte u svemiru.
A view of Earth from the moon, with half the Earth illuminated and the gray surface of the moon in the foreground.
U novoj, upečatljivoj slici James Webb svemirskog teleskopa (JWST) prikazan je galaksijski klaster MACS J0553.4-3342. Na prednjem planu vidimo dve jarke bele tačke okružene oreolima — to su dve masivne eliptične galaksije koje oblikuju gravitacioni centar klastera. Prema podacima Evropske svemirske agencije (ESA), svaka od tih galaksija je okružena sopstvenim manjim podklasterom, a ceo sistem se nalazi u haotičnom procesu spajanja.
An image of a spiral galaxy on a splotchy black and white background with a stream of black material emerging from the galaxy
Analize pokazuju da svetlo glavnih galaksija u klasteru putuje do nas otprilike 4,4 milijarde godina (gledano u prošlost), dok su same glavne galaksije trenutno razmaknute oko 1 milion svetlosnih godina — što je otprilike jednako poravnjanju deset Mliječnih Puteva. Naučnici veruju da su te dve eliptične galaksije već jednom u prošlosti prošle kroz sudar i da će se s vremenom konačno spojiti.
Hundreds of gold and orange clouds with feathered trails going down behind them. The small clouds are covering a few scattered, bright stars.
Najimpresivniji detalji na snimku su izduženi, narandžasti lukovi koji se pružaju duž obe strane klastera. To su iskrivljene i uvećane slike veoma udaljenih galaksija, stvorene zbog snažnog gravitacionog sočiva klastera. ESA navodi da su tri svetla zabeležena u luku s leve strane u stvari tri ponovljene slike iste daleke galaksije — klasičan znak multipleksiranog lensa.
Ove uvećane slike dozvoljavaju JWST‑u da detektuje galaksije koje su nastale
Zašto je ovo važno: Kombinacija izuzetne osetljivosti JWST‑a i prirodnog uvećanja koje pruža gravitaciono sočivo omogućava astronomima da proučavaju formiranje galaksija u periodima koji su do sada bili praktično nedostupni. Klaster MACS J0553.4-3342 će verovatno ostati interesantan fokus istraživanja decenijama.
Izvor slike i analize: Evropska svemirska agencija (ESA) i timovi koji rade sa James Webb svemirskim teleskopom.
Pomozite nam da budemo bolji.
