UNODC procenjuje da su prevare u Azijsko‑pacifičkom regionu u 2025. nanijele štetu od najmanje 88,3 milijardi dolara, sa gubicima koji mogu da dosegnu 114,1 milijardi. Centri prevara u Jugoistočnoj Aziji funkcionišu kao transnacionalne mreže koje iskorišćavaju pranje novca, trgovinu ljudima i korupciju. Kriminalne grupe sve češće koriste generativnu i agentnu veštačku inteligenciju, a pritisci policije često samo premeste aktivnosti, ne i unište ih.
UNODC: Bande Prevara U Azijsko‑Pacifičkom Regionu Ukrale Najmanje 88,3 Mlrd Dolara — AI I Korupcija Pogone Rast
Computer monitors are kept on desks inside a workstation at a compound in O'Smach that the Thai military said was used for scam operations, at the Chong Chom-O'Smach border crossing, after clashes between Thailand and Cambodia in December 2025, in Samraong, Oddar Meanchey province, Cambodia, March 6, 2026. REUTERS/Chalinee Thirasupa
U novom izveštaju Ujedinjenih nacija, UNODC upozorava da su organizovane kriminalne grupe u Azijsko‑pacifičkom regionu u 2025. godini nanijele štetu stanovnicima najmanje 88,3 milijardi dolara, a procene ukupnih gubitaka dosežu do 114,1 milijardi dolara.
Ključne nalaze
Izveštaj ukazuje da su centri prevara u Jugoistočnoj Aziji postali složene, transnacionalne mreže koje funkcionišu po principu nalik korporativnom franšizingu: specijalizovana "odeljenja" za pranje novca, trgovinu ljudima, krijumčarenje i krađu podataka rade povezano i pružaju međusobne usluge. Mnogi takvi centri vode ilegalne online šeme koje oštećuju žrtve širom sveta i donose milijarde dolara godišnje.
"Njihov model rada podseća na korporativni franšizing: zamislite specijalizovana odeljenja za pranje novca, trgovinu ljudima, krijumčarenje migranata i ubiranje podataka, sve povezano u isto servisno međusobno umreženo okruženje," rekao je Delphine Schantz, regionalna predstavnica UNODC za Jugoistočnu Aziju i Pacifik.
UNODC identifikovao je ljude iz najmanje 80 zemalja u kompanijama za prevare, a regrutacione mreže koriste tranzitne čvorišta u Aziji, na Bliskom istoku i u Africi. Operateri ciljaju i ljude iz Evrope i drugih regiona — oglasi su tražili govornike nemačkog, poljskog, holandskog, španskog, italijanskog, francuskog, švedskog, norveškog i engleskog jezika.
Agentna veštačka inteligencija i nove taktike
Izveštaj upozorava da kriminalne grupe ne koriste samo generativnu AI za kreiranje sadržaja, već su spremne i da primene agentne AI sisteme koji autonomno identifikuju potencijalne žrtve, vode socijalno‑inženjerske kampanje i olakšavaju krađu i pranje kriptovaluta. Kako se tehnike razvijaju, rastu i prateće ilegalne usluge — podzemno bankarstvo, trgovina podacima i sofisticovane šeme pranja novca.
U regionu je prisutan "jurisdiction shopping" — selekcija država sa slabijom upravom i regulacijom, a UNODC naglašava da je korupcija ključni enabler za tehnološki potpomognut organizovani kriminal. Pritisci policije često samo premeste, ali ne i unište mreže, koje su se, prema izveštaju, selile iz Mjanmara i Laosa ka Istočnom Timoru, pacifičkim ostrvima i delovima Afrike.
"Obim i složenost ove rastuće ekonomije organizovanog kriminala prevazilaze postojeće odgovore, koji nisu koncipirani da se nose sa ovako sofisticovanim kriminalnim aktivnostima," rekao je Inshik Sim, vodeći analitičar u UNODC.
UNODC poziva na snažniju regionalnu i međunarodnu saradnju, brz razvoj tehničkih alata za otkrivanje i sprečavanje prevara, kao i jačanje mehanizama protiv korupcije kako bi se razbile ove mreže prevara.
Pomozite nam da budemo bolji.
