Arheološki nalazi sa Malte ukazuju da su lovci‑sakupljači živeli na ostrvu pre oko 8.500 godina—otprilike 1.000 godina pre prvih farmera. Analize morskih nivoa, primarne produktivnosti i demografije pokazuju da Malta sama nije mogla održati izolovanu populaciju, te su bile potrebne redovne povratne plovidbe do Sicilije. To potvrđuje ranu formu sistematskog pomorstva i ukazuje na širu mrežu mezolitskih veza u centralnom Sredozemlju.
Lovci‑sakupljači Na Malti Pre Oko 8.500 Godina — Redovne Plovidbe Do Sicilije Su Bile Neophodne
Ancient Humans Survived on Malta—But How?Patricia Marroquin - Getty Images
Arheološki nalazi sa Malte iz 2019. izazvali su preispitivanje dosadašnjih pretpostavki o životu evropskih mezolitskih zajednica. Radeći na lokalitetima gde su pronađeni ostaci obroka od školjki, kameni alati i obrađene srneće kosti, istraživači su radiokarbonskim datovanjem utvrdili starost od približno 8.500 godina — oko 1.000 godina pre dolaska prvih farmera na ostrvo.
Autori studije iz Max Planck Instituta za geoantropologiju i Univerziteta u Liverpulu, među kojima su Eleanor Scerri i James Blinkhorn, priznaju da su prvobitno bili skeptični i da je bilo potrebno više terenskih sezona da se potvrde nalazi. Potom su sproveli širu analizu koja nije obuhvatala samo arheološke artefakte, već i modeliranje prirodnih resursa i morskih uslova u regionu.
Šta su naučnici analizirali?
U radu objavljenom u PNAS Nexus tim je rekonstruisao istorijske promene nivoa mora, izračunao neto primarnu produktivnost (NPP) ostrva kao merilo dostupnih divljih resursa i procenio minimalne morske razdaljine do susednih centara naseljenosti. Demografski modeli su pokazali da bi za kontinuitet naseljenosti od oko 1.000 godina bila potrebna populacija od najmanje 1.000 reproduktivno aktivnih ljudi, što odgovara ukupnom broju od približno 2.500–3.000 stanovnika.
Zašto su potrebne plovidbe?
Malta je udaljena oko 96 km od Sicilije i kopneni most (land bridge) između njih je potopljen pre oko 14.000 godina — hiljadama godina pre pojave prvih ljudi na ostrvu. To znači da su rani naseljenici morali preći otvoreno more da bi došli na ostrvo. Autori zaključuju da je, kako bi se održao genetski dotok i dovoljni resursi tokom vekova, postojao sistem ponovljenih povratnih plovidbi između Malte i Sicilije.
„Malta nije mogla da održava potpuno izolovanu, održivu populaciju tokom tog perioda“, pišu Scerri i Blinkhorn u tekstu za The Conversation. „Zato isključujemo mogućnost trajno nasukane populacije bez kontakta sa kopnom.“
Ovaj zaključak pomera granice naših saznanja o sposobnostima evropskih lovaca‑sakupljača: umesto striktno kopneno orijentisanih grupa, imamo dokaze o sistematskom pomorstvu i mrežama kontakata u centralnom Sredozemlju mnogo pre dolaska poljoprivrede.
Širi značaj i sledeći koraci
Otkrivanje ovakve povezanosti ukazuje na mogućnost da su mezolitske zajednice imale razvijene pomorske rute i veze koje još nisu dovoljno istražene. Buduća iskapanja i interdisciplinarne studije mogle bi otkriti slične obrasce u drugim delovima Sredozemlja i bolje objasniti opseg ranih međuislandskih kontakata.
Zaključak: Nalazi sa Malte potvrđuju da su rani ljudi u centralnom Sredozemlju bili sposobni za organizovano pomorstvo i višedecenijsku saradnju između ostrva i obale, pre nego što je jedrenje postalo široko rasprostranjeno.
Pomozite nam da budemo bolji.
