Liban i pored rata i dalje otkriva značajna arheološka nalazišta, uključujući rimski hram u Maasser al-Šouf i ostatke hipodroma u Bejrutu. Sukob je doveo do obustave iskopavanja u južnim regionima i uvrštavanja nekoliko lokaliteta na UNESCO-vu listu Svetske baštine u opasnosti. Lokalni arheolozi fokusirani su na dokumentaciju i hitnu zaštitu ugroženih nalaza, naročito u Bekaa i na severu.
Arheološka blaga Libana: Rimski hram, hipodrom i pretnje ratom i nemirima
Archaeologists inspect an artifact found in the northern coastal Lebanese town of Batroun on August 14, 2026 (JOSEPH EID)
Liban i pored rata nastavlja da otkriva važna arheološka nalazišta koja svedoče o višemilenijumskoj istoriji ove zemlje — od feničanskih luka do veličanstvenih rimskih hramova. Iako su iskopavanja u južnim regionima u velikoj meri obustavljena zbog sukoba, lokalni timovi i dalje dokumentuju i štite nalaze na severu i u dolini Bekaa.
Rimski hram u Maasser al-Šouf
Među značajnijim otkrićima su ostaci stubova i baza velikog rimskog hrama u Maasser al-Šouf, u planinama jugoistočno od Bejruta, pored starog kedrovog šumarka. Stručnjaci datuju hram u period između I veka p.n.e. i II veka n.e. Lokalna istraživanja su pokazala da je isti lokalitet u 12. i 13. veku korišćen kao krstaška tvrđava.
«Ceo sistem je podignut oko ovog hrama», izjavila je Myriam Ziade, regionalna službenica za antikvitete pri Ministarstvu kulture.
Lokalna opština je prijavila pronalazak velikih kamenih blokova 2017. godine, a arheološka iskopavanja su započeta 2022. u saradnji sa timom jednog italijanskog univerziteta. Planira se nastavak radova na lokalitetu koji leži na mreži puteva između mediteranske obale i doline Bekaa.
Zaštita nasleđa pod pritiskom rata
Iranom podržani Hezbolah i eskalacija sukoba od marta su doveli do intenzivnih izraelskih napada na jug Libana, zbog čega je UNESCO nedavno uvrstio nekoliko libanskih lokaliteta na listu Svetske baštine u opasnosti. Na toj listi našli su se među ostalim Tirus (Tyre) sa rimskim trijumfalnim lukom i hipodromom iz II veka, kao i pet tvrđava u oblasti Džabal Amel, uključujući krstašku tvrđavu Beaufort, koju su izraelske snage zauzele u maju.
Sarkis Khoury, šef odeljenja za antikvitete pri Ministarstvu kulture, ističe da su iskopavanja u opasnim područjima zaustavljena i da su strane ekspedicije privremeno prestale da dolaze u zemlju. Fokus je trenutno na hitnoj zaštiti ugroženih lokaliteta.
Radovi i slučajna otkrića na severu i u Bejrutu
U Batrounu, na severnoj obali, arheolozi su otkrili rimske prese za masline, utege za keramiku, predmete za proizvodnju tekstila, kao i dva kamena kamenoloma — jedan rimski, drugi feničanski. Nalazi velikih amfora i delova grčke keramike ukazuju na intenzivnu trgovačku aktivnost i ulogu Batrouna kao lučkog grada kroz vekove.
U Bejrutu, gde građevinski radovi često otkrivaju istorijska slojevitost grada, nastavljaju se radovi u potrazi za preostalim delom rimskog hipodroma. Među slučajnim otkrićima bili su i ostaci rimskog kupatila stare oko 2.000 godina i pres za masline iz rimskog doba.
Zaključak
Uprkos ratnim preprekama, Liban ostaje bogat arheološkim nalazištima čija zaštita zahteva hitnu međunarodnu i domaću pažnju. Lokalni stručnjaci nastavljaju dokumentaciju i konzervaciju koliko je to moguće, podsećajući da je kultura važan most između prošlosti i budućnosti zemlje.
Pomozite nam da budemo bolji.
