Godine 2022. istraživači su zabeležili, prvi put, moždane talase osobe u trenutku umiranja — ukupno 900 sekundi zapisa, sa fokusom na 30 sekundi pre i 30 sekundi posle prestanka srca. Pacijent (87) je preminuo od srčanog udara dok je bio priključen na merni sistem, što je omogućilo registrovanje gama, delta, theta, alfa i beta oscilacija. Te oscilacije povezuju se sa funkcijama kao što su pamćenje i sanjanje, pa naučnici pretpostavljaju da mozak može „premotavati” važne uspomene u poslednjim trenucima, iako su zaključci spekulativni i zaslužuju dalja istraživanja.
Prvi snimci mozga u trenutku smrti otkrivaju utešne oscilacije i moguću „premotavanje” sećanja
A man had a heart attack and died while having his brain waves measured. The data was eye-opening.
Smrt je i dalje težak i često nedokučiv predmet naučnog proučavanja. Iako postoje brojni izveštaji o iskustvima bliske smrti (NDE) i povremenim situacijama u kojima su ljudi oživljeni nakon što su bili proglašeni mrtvima, precizno beleženje moždane aktivnosti u trenutku umiranja retko je moguće.
Neplanirano, ali značajno zabeleženo
Godine 2022. istraživači sa Univerziteta u Tartu (Estonija), na čelu sa dr Raulom Vicenteom i saradnicima, objavili su nalaze prve zabeležene moždane aktivnosti osobe u procesu umiranja. Tim je ukupno analizirao 900 sekundi snimaka moždane aktivnosti, sa posebnim fokusom na 30 sekundi pre i 30 sekundi nakon prestanka rada srca.
Pacijent je bio 87-godišnjak koji je lečen zbog epilepsije; tokom merenja doživeo je srčani udar i preminuo, što je — slučajno — omogućilo retko beleženje promena moždanih oscilacija u tom prelaznom trenutku.
Šta su zabeležili?
Istraživači su u neposrednom periodu oko prestanka rada srca registrovali promene u različitim frekventnim opsezima moždanih talasa: gama, delta, theta, alfa i beta oscilacije. Neke od tih oscilacija su povezivane sa višim kognitivnim funkcijama, uključujući procesuiranje snova, koncentraciju i povlačenje sećanja.
„Merili smo 900 sekundi moždane aktivnosti oko trenutka smrti i posebno se fokusirali na ono što se dešavalo 30 sekundi pre i 30 sekundi nakon prestanka rada srca,” rekao je dr Ajmal Zemmar, neurohirurg sa University of Louisville, u izjavi za Frontiers.
Moguće tumačenje i ograničenja
Na osnovu uočenih oscilacija, autori spekulišu da mozak u poslednjim trenucima može aktivirati mehanizme povlačenja važnih uspomena — fenomen koji mnogi opisuju kao „film života” neposredno pre smrti. Takvo tumačenje uklapa se sa izveštajima hospicijskog osoblja i izjavama preživelih nakon snažnih NDE.
Međutim, važno je istaći ograničenja: radi se o jedinom zabeleženom slučaju takve vrste, pacijent je bio star i imao epilepsiju, a zahtevna mehanička i biološka stanja u trenutku umiranja mogu uticati na merenja. Nalazi su zanimljivi i evocirajuća su hipoteza, ali ne predstavljaju dokaz postojanja života posle smrti niti konačno objašnjenje NDE-ova.
Širi kontekst i implikacije
Nauka pokazuje da moždana kora može zadržati aktivnost i do nekoliko desetina sekundi nakon prestanka pulsa i disanja, što objašnjava kako svest ili percepcija mogu momentalno opstati nakon kliničke smrti. Autori ukazuju i na praktična pitanja, poput uticaja na određivanje trenutka smrti i tajmingu donacije organa, ali naglašavaju da su potrebna dalja, sistematska istraživanja.
Zaključno, zabeleženi snimci ne daju definitivne odgovore, ali donose utešne i vredne podatke: moguće je da poslednji trenuci sadrže kratku, intenzivnu aktivaciju koja se subjektivno može doživeti kao mir ili obnavljanje lepih uspomena.
Ovaj tekst je originalno objavljen u februaru i naknadno ažuriran.
Pomozite nam da budemo bolji.
