U južnoj Australiji pronađene su sitne staklene kuglice — ananguiti — koje potiču iz zasebnog meteoritnog udara starog oko 11 miliona godina. Njihov hemijski i fizički sastav razlikuje se od poznatih australita iz Australasian strewnfielda, što potvrđuje drugačije poreklo. Izvorni krater nije lociran; moguće objašnjenje su intenzivna erozija, aridifikacija ili pogrešna identifikacija formacija. Nalazi su objavljeni u Earth & Planetary Science Letters.
Neobično staklo u Australiji otkriva zaboravljeni udar pre 11 miliona godina — krater i dalje misteriozan
Neobične staklene sferice pronađene u južnoj Australiji ukazuju na snažan meteoritni udar pre oko 11 miliona godina, otkriva nova analiza pod vođstvom naučnice Anne Musolino sa Univerziteta Aix‑Marseille.
Šta su ananguiti?
Istraživači su ovu novu vrstu udarnog stakla nazvali ananguiti. Reč je o sitnim staklenim kuglicama čiji hemijski i fizikalni sastav se razlikuje od dobro poznatih australita koji potiču iz velike oblasti raspršenja poznate kao Australasian strewnfield. Ananguiti imaju niži udeo silicijum‑dioksida, ali veće udela oksida gvožđa, magnezijuma i kalcijuma; takođe su gušći, magnetičniji i imaju drugačiju unutrašnju strukturu mehurića.
Kako su otkriveni?
Još 1969. godine Dean Chapman i Leroy Scheiber sa NASA analizirali su 530 australita i uočili osam uzoraka sa neobičnim hemijskim potpisom. Ti originalni uzorci nisu bili dostupni za ponovnu analizu, ali njihov detaljan hemijski opis poslužio je Musolino i saradnicima da pretraže kolekciju australita u South Australian Museum. Tim je pronašao šest dodatnih uzoraka koji se poklapaju sa opisanim anomalijama.
Datiranje i poreklo
Na dva od tih uzoraka sprovedeno je argon‑datiranje, koje je pokazalo starost od oko 11 miliona godina — znatno starije od australita iz Australasian strewnfielda (oko 788.000 godina). To potvrđuje da ananguiti potiču iz zasebnog i mnogo starijeg udar‑događaja.
„Ovo staklo je jedinstveno za Australiju i zabeležilo je drevni udar za koji do sada nismo ni znali,“ kaže geohronolog i geohemičar Fred Jourdan sa Curtin Univerziteta.
Gde je krater?
Uprkos snazi udara koji je proizveo materijal koji je preživeo geološke procese, izvorni krater još nije lociran. To nije neuobičajeno — izvorni krater za Australasian strewnfield takođe nije pronađen. Moguća objašnjenja za skrivanje ili nestanak ananguitnog kratera uključuju dugotrajnu eroziju, proces aridifikacije centralne Australije koji je započeo pre oko 33 miliona godina, ili to da je krater pogrešno tumačen kao vulkanska formacija u oblastima poput Papue Nove Gvineje. Autori napominju da razlikovanje geokemijskih i petroloških karakteristika između zapadnih i istočnih ananguita, ukoliko se potvrdi s više uzoraka, može pomoći da se suzi moguća lokacija udara.
Zaključak i publikacija
Otkriće ananguita otvara novo poglavlje u proučavanju udarnih događaja i istorije Zemljine kore u regionu. Nalazi su objavljeni u časopisu Earth & Planetary Science Letters.
Važno: istraživanje ukazuje da i dobro proučene kolekcije muzeja i starih analitičkih podataka mogu sadržati neotkrivene tragove velikih geoloških događaja.
Pomozite nam da budemo bolji.
