Fotografija prikazuje Mlečni put nad tri kupole Very Large Telescopea (VLT) smeštenog na visoravnima pustinje Atakama u Čileu. Iznad horizonta vidi se airglow — suptilna zelena i crvena svetlost nastala u gornjim slojevima atmosfere. Takav prizor je vidljiv samo sa najtamnijih lokacija jer svetlosno zagađenje inače prikriva airglow. Astronomi upozoravaju da urbanizacija, satelitske konstelacije i industrijski razvoj prete tim tamnim enklavama i naučnom posmatranju.
Mlečni put nad VLT‑om: zapanjujuća fotografija iz Atacame (5. novembar 2025.)
Mlečni put iznad Very Large Telescopea u pustinji Atakama
Visoko na suvim visoravnima pustinje Atakama u Čileu, jedno od najmoćnijih astronomskih postrojenja čovečanstva usmerava svoje instrumente ka dalekim delovima svemira: Very Large Telescope (VLT). Upravljan od strane Evropske južne opservatorije (ESO), VLT već decenijama doprinosi otkrićima u astronomiji, od proučavanja udaljenih galaksija do detaljnog posmatranja objekata u našoj galaksiji.
Na nedavno snimljenoj fotografiji vide se tri monumentalne kupole VLT‑a u prvom planu, dok se iznad njih proteže panoramski luk Mlečnog puta. Iznad horizonta primećuje se blaga zelena i crvena svetlost — fenomen poznat kao airglow (atmosfersko sjajanje).
Šta je airglow?
Airglow je prirodni sjaj nastao hemijskim i fotonskim procesima u gornjim slojevima Zemljine atmosfere. Najčešće nijanse:
• Zelena: često potiče od emitovanja atoma kiseonika (oko 557,7 nm).
• Crvena i narandžasta: povezane su sa drugim reakcijama u atmosferskim slojevima, uključujući emisije atoma kiseonika na većim talasnim dužinama i doprinos hidroksilnih (OH) radikala ili natrijuma.
Airglow je izuzetno slab i u većini naseljenih područja nevidljiv zbog široko rasprostranjenog svetlosnog zagađenja. Tek u nekim od najtamnijih krajeva na Zemlji, poput Atacame, moguće je posmatrati ovu suptilnu prirodnu svetlost.
Zašto je lokalitet VLT‑a toliko važan?
Suva klima, velika nadmorska visina i minimalno svetlosno zagađenje čine Ande u Atacami idealnim za astronomska posmatranja. Upravo zahvaljujući tim uslovima, VLT može koristiti svoju najsavremeniju opremu kako bi snimao slabije objekte i detalje koje bi na drugim lokacijama zaklonilo nebo i svetlosna difuzija.
Međutim, astronomi upozoravaju da su i ovakvi udaljeni lokaliteti ugroženi rastućim izvorima veštačke svetlosti: širenjem urbanih područja, rastom konstelacija satelita i industrijskim razvojem. Zaštita tamnih lokacija nije samo pitanje očuvanja prirode — ona je ključna za naučna istraživanja i za kulturološku vrednost noćnog neba.
Više informacija o Very Large Telescopeu i drugim teleskopima sa Zemlje možete pronaći u izvorima Evropske južne opservatorije (ESO).
Pomozite nam da budemo bolji.
