Studija pokazuje da GPT‑5 može ubrzati istraživanja u astrofizici, biomedicini i matematici, pomažući u proračunima i otkrićima koja su ljudski stručnjaci potom verifikovali. Model je u nekim slučajevima pronašao stara rešenja u arhivskim radovima i olakšao analize, ali i dalje pravi greške i ponekad izmišlja reference. Autori ističu potencijal alata uz nužnost ljudskog nadzora i dodatnih reproducibilnih analiza.
Kako GPT‑5 ubrzava naučna otkrića: od crnih rupa do matematike i biomedicine
Izveštaj istraživača i nezavisnih naučnika pokazuje da GPT‑5, najnoviji veliki jezički model, može značajno ubrzati istraživanja u oblastima od astrofizike do biomedicine i matematike. U nizu studija slučaja model je pomagao naučnicima da brže formulišu hipoteze, obrade podatke i izvedu proračune — ponekad samostalno, a često u bliskoj saradnji sa ljudskim ekspertima.
Primeri iz prakse
U jednom eksperimentu koji je proučavao ponašanje talasa oko crnih rupa, GPT‑5 je radio kroz matematičke proračune i samostalno reproducirao rezultate koji su ranije potvrđeni. U istraživanju nuklearne fuzije model je razvio pristup koji je ubrzao određene korake u analizi podataka i kodiranju, smanjujući vreme implementacije sa dana na minute.
U biomedicinskom projektu, istraživači su koristili GPT‑5 da interpretiraju eksperimentalne podatke o imunskim ćelijama; njegova objašnjenja bila su u saglasnosti sa rezultatima koje je laboratorija već potvrdila. Kako je navela Derya Unutmaz, vođa projekta, „GPT‑5 Pro može funkcionisati kao pravi mehanistički ko‑istraživač, sažimajući mesece rezonovanja u minute, otkrivajući neočigledne hipoteze i oblikujući eksperimentalno proverljive strategije.”
Otkrića u matematici
Vođeni ljudskim stručnjacima, istraživači su uz pomoć GPT‑5 potvrdili nekoliko novih, ljudima verifikovanih matematičkih rezultata. Model je pomogao u rešavanju pitanja iz 1992. postavljenog u vezi sa problemima koje je formulisao Paul Erdős, formulisao jasnije pravilo o ograničenjima pri donošenju odluka u računarstvu, identifikovao obrasce u granajućim dijagramima i uočio skrivene strukture u rastućim mrežama. Otkrića su opisana kao skromna, ali autentična — i svaki je ručno proverio tim matematičara.
Prednosti i ograničenja
Jedna od istaknutih prednosti GPT‑5 je sposobnost pregleda ogromnih količina naučne literature: model je pronašao rešenja u starijim radovima, uključujući i kratke napomene u nemačkoj literaturi iz 1960‑ih, koje su bile ključne za rešavanje određenih problema. Model lako prevazilazi jezičke barijere i stilističke razlike između arhivskih i savremenih radova.
Floor Broekgaarden, astronomkinja, istakla je: „Sposobnost AI da drastično skrati vreme potrebno za kodiranje — preobražavajući zadatke koji bi prethodno trajali dane u minute — ima monumentalne implikacije za istraživanja.”
Međutim, autori naglašavaju da GPT‑5 nije nepogrešiv. Model ponekad daje netačne odgovore, samouvereno iznosi pogrešne tvrdnje, može izmišljati reference ili pogrešno navesti autore. Prithviraj Ammanabrolu upozorava da je objavljeno delo pretežno zbir studija slučaja, bez detalja neophodnih za potpunu reprodukciju eksperimenata i bez kontrafaktičke analize različitih pristupa.
Zaključak
U pravim rukama GPT‑5 deluje kao brz, uporan i informisan pomoćnik koji može drastično ubrzati deo istraživačkog procesa — od pregleda literature do izvođenja proračuna. Ali ljudska prosudba i dalje ostaje ključna: modeli pomažu u generisanju ideja i testiranju puteva, dok konačne procene, verifikacija i eksperimentalna validacija ostaju odgovornost istraživača. Kako modeli napreduju, moguće je da će se način vođenja naučnih istraživanja značajno promeniti.
Pomozite nam da budemo bolji.
