NASA je u uzorcima asteroida Bennu starog 4,6 milijardi godina otkrila glukozu i ribozu, pri čemu je riboza prvi put potvrđena u uzorku poreklom iz svemira. Iako ovo ne dokazuje postojanje života, prisustvo gradivnih elemenata za RNK ukazuje da su ključne prebiotičke molekule bile rasprostranjene u ranom Sunčevom sistemu. Odsustvo deoksiriboze podržava mogućnost da su rane forme života mogle zavisiti od RNK, a otkrivena „svemirska žvaka" otvara nova pitanja o hemijskoj evoluciji asteroida.
NASA: u uzorcima asteroida Bennu pronađeni riboza i glukoza — novi tragovi za poreklo života
NASA je u uzorcima asteroida Bennu, starog oko 4,6 milijardi godina, identifikovala nekoliko šećera koji su od ključne važnosti za biologiju na Zemlji, uključujući glukozu i ribozu. Ovo je prvi put da je riboza potvrđena u uzorku poreklom iz svemira.
Uzorci su prikupljeni tokom misije letelice OSIRIS-REx 2020. godine; letelica je lansirana 2016, a uzorci su vraćeni na Zemlju 2023. Nakon povratka, materijal je podvrgnut detaljnim hemijskim analizama.
Šta je otkriveno i zašto je važno
Naučnici su detektovali glukozu — važan izvor energije za žive organizme — i ribozu, koja je ključna komponenta RNK. Prethodno su u uzorcima pronađene i nukleobaze i fosfati, a sada je jasno da su svi osnovni gradivni elementi za formiranje RNK prisutni u materijalu sa Bennua.
Dr Yoshihiro Furukawa (Tohoku univerzitet): „Sve pet nukleobaza koje grade DNK i RNK, zajedno sa fosfatima, već su pronađene u uzorcima Bennua. Novo otkriće riboze znači da su sastojci potrebni za molekul RNK prisutni u ovoj steni.“
Važno je naglasiti da prisustvo ovih molekula nije dokaz postojanja života na asteroidu. Ipak, pokazuje da su ključni hemijski sastojci koji omogućavaju nastanak životne hemije široko rasprostranjeni u Sunčevom sistemu, što podržava ideju da prebiotske molekule mogu nastajati i dolaziti na Zemlju putem asteroida i meteora.
Deoksiriboza je izostala — implikacije
U uzorcima nije pronađena deoksiriboza, šećer koji je ključan za DNK. Odsustvo deoksiriboze, uz prisustvo riboze, može ukazivati da su u ranim uslovima Sunčevog sistema bila povoljnija okruženja za molekule slične RNK nego za one koji grade DNK, što se uklapa u hipotezu o "RNK svetu" kao ranoj fazi biološke evolucije.
„Svemirska žvaka" — nova misteriozna supstanca
Pored šećera, istraživači su u uzorcima identifikovali i providnu, gumasto‑plastičnu materiju koju su nazvali neformalno „svemirska žvaka“. NASA opisuje ovu supstancu kao ranom hemijskom modifikacijom matrice asteroida koja je mogla nastati reakcijama karbamata s drugim molekulima tokom termalnih i vodenih procesa u roditeljskom telu asteroida.
Dr Scott Sandford (NASA Ames): „Sa ovom neobičnom supstancom možda posmatramo jednu od najranijih hemijskih preobrazbi materijala koja se dogodila u ovoj steni — događaje blizu samog početka Sunčevog sistema.“
Bennu je fragment većeg „roditeljskog“ asteroida koji se formirao od materijala iz oblaka gasa i prašine koji je stvorio Sunčev sistem. Kako je taj roditeljski objekt prolazio kroz toplotne i vodene procese, formirani su spojeni produkti koji su kasnije doveli do stvaranja fleksibilne, gumaste materije pronađene u uzorku.
Zaključak
Otkriveni šećeri i neobična gumasta supstanca ne predstavljaju dokaz života, ali pojačavaju podatak da su sastojci za prebiotsku hemiju bili prisutni u ranim fazama Sunčevog sistema. Ova otkrića ukazuju da su ključni elementi za nastanak RNK i drugih bioloških molekula mogli nastajati izvan Zemlje i potencijalno doprineti uslovima koji su doveli do pojave života ovde.
Podaci o poziciji asteroida ukazuju da se Bennu trenutno nalazi otprilike 160 miliona milja (~257 miliona kilometara) od Zemlje, a njegova širina je približno 1.600 stopa (~488 metara), što ga čini objektom dimenzija usporedivim s visokim gradskim zgradama poput Empire State Buildinga.
Pomozite nam da budemo bolji.
