Priče iz Nuseirata i drugih delova Gaze pokazuju da hiljade amputiranih ljudi ostaju bez dovoljno proteza i bez pristupa odgovarajućim tretmanima. WHO procenjuje 5.000–6.000 amputiranih (25% dece), dok su lokalni kapaciteti veoma ograničeni: samo osam protetičara i oko 250 izdatih proteza tokom rata. Medicinske evakuacije su spore i nedovoljne, a hitne isporuke opreme i otvaranje novih ruta za lečenje su ključni za poboljšanje situacije.
Hiljade amputiranih u Gazi: Nedostatak proteza i spore medicinske evakuacije parališu živote
Yassin Marouf, 23, who lost his left foot and suffered a severe injury to his right leg after being hit by Israeli shelling in May, lies in a tent surrounded by his family in Zawaida, central Gaza, Thursday, Nov. 6, 2025. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)
Sedi u invalidskim kolicima i sanja da ponovo oseti korak. Haneen al‑Mabhouh iz Nuseirata izgubila je desnu nogu iznad kolena kada je u julu 2024. njen dom pogođen vazdušnim udarom; sve četiri njene ćerke su poginule. Njena priča oslikava širi problem: hiljade Palestinaca sa amputacijama u pojasu Gaze suočavaju se sa ozbiljnim nedostatkom proteza, stručnjaka i mogućnosti za medicinsku evakuaciju.
Lične priče koje pokazuju razmeru krize
Haneen al‑Mabhouh čeka dozvolu za odlazak na dalji tretman u inostranstvo već deset meseci. Preostala noga joj je ozbiljno oštećena i potrebna su joj kompleksna hirurška rešenja dostupna samo van Gaze. „Imam pravo da živim… da ponovo hodam“, kaže ona.
Haneen al-Mabhouh, 34, who lost her leg in an Israeli strike on her home that also killed all four of her daughters, including her 5-month-old baby, sits in a wheelchair in her family home in Nuseirat, central Gaza Strip, Thursday, Nov. 6, 2025. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)
Yassin Marouf (23) leži u šatoru sa jednom amputiranom nogom i drugom koja je u kritičnom stanju; nema novca za lekove niti redovnu medicinsku negu. Mohamed al‑Naggar (21) izgubio je levu nogu, a desna je teško povređena; želi da ode u inostranstvo da završi studije i vrati normalan život.
Nedostatak proteza i kapaciteta
Svetska zdravstvena organizacija (WHO) procenjuje 5.000–6.000 amputiranih u Gazi, od kojih je oko 25% dece. Ukupno oko 42.000 osoba ima povrede koje su im promenile život tokom rata, uključujući amputacije, traumatske povrede mozga, povrede kičme i teške opekotine.
Haneen al-Mabhouh, 34, who lost her leg in an Israeli strike on her home that also killed all four of her daughters, including her 5-month-old baby, shows a photo of one of her daughters on a cellphone while sitting in a wheelchair in her family home in Nuseirat, central Gaza Strip, Thursday, Nov. 6, 2025. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)
Gaza ima veoma ograničene kapacitete: samo osam protetičara koji mogu da izrađuju i ugrađuju veštačke udove, a dva centra (među kojima Centar za veštačke udove i polio u Gazi) su tokom rata isporučila oko 250 proteza. Zalihe se brzo troše, a od jeseni 2024. ušlo je veoma malo materijala za proizvodnju proteza.
Aktivisti i stručnjaci navode da formalnih zabrana nema, ali da procedure i kontrola granica izazivaju velike zastoje pri uvozu gotovih proteza i materijala. Izraelsko telo za koordinaciju pomoći (COGAT) nije odgovorilo na upit o količinama i procedurama.
Yassin Marouf, 23, second from right, who lost his left foot and suffered a severe injury to his right leg after Israeli shelling in May, sits on a mattress in a tent surrounded by family and neighbors in Zawaida, central Gaza, Thursday, Nov. 6, 2025. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)
Spore i ograničene medicinske evakuacije
Prekid vatre iz oktobra 2024. doneo je samo skroman porast broja medicinskih evakuacija: do 1. decembra evakuisano je 235 pacijenata — u proseku nešto manje od pet dnevno. UN ukazuju da oko 16.500 pacijenata i dalje čeka na vitalne tretmane u inostranstvu.
Problemi uključuju: nedostatak zemalja-domaćina za primanje pacijenata, političke prepreke oko prelaza Rafah i ograničene rute evakuacije. WHO poziva na otvaranje dodatnih medevac koridora, uključujući prema Zapadnoj obali i istočnom Jerusalimu, gde su bolnice spremne da prime pacijente.
Prosthetic limb technician Ahmed Al-Ashqar, 34, prepares a leg amputation splint in the first stage of building an artificial leg at Hamad Hospital in Zawaida, central Gaza Strip, Thursday, Nov. 27, 2025. (AP Photo/Abdel Kareem Hana)(ASSOCIATED PRESS)
Posledice i hitni zahtevi
Bez hitnih isporuka proteza, materijala i jačanja lokalnih kapaciteta za protetiku, mnogi povređeni ostaju trajno onemogućeni. Potrebno je:
- Povećati isporuke gotovih proteza i materijala za proizvodnju
- Obezbediti obuku i proširenje broja protetičara
- Otvoriti brže, sigurne rute za medicinske evakuacije i obezbediti zemlje-domaćine
- Pružiti psihosocijalnu pomoć i dugoročnu rehabilitaciju
Zaključak: Lične tragedije poput Haneenine pokazuju kako humanitarna kriza u Gazi prelazi granice hitne pomoći — radi se o pitanju dostojanstva, prava na lečenje i mogućnosti za ponovno uključivanje stotina i hiljada ljudi u normalan život. Među ključnim rešenjima su hitne humanitarne pošiljke, politička koordinacija i povećanje medicinskih kapaciteta unutar i izvan Gaze.
Pomozite nam da budemo bolji.
