Izrael planira izgradnju oko 9.000 stanova u naselju Atarot na lokaciji aerodroma Kalandija u Istočnom Jerusalimu, što prema organizaciji Peace Now ima cilj da fizički preseče palestinska područja. Projekat, koji podseća na kontroverzni E1, razmatra se od 2020. i naišao je na prigovore ministarstava i ranije američke administracije. Veći deo terena označen je kao državno zemljište, ali su za realizaciju potrebna dalja vladina odobrenja. Paralelno, rastu napetosti, rušenja i napadi u Zapadnom Bregu povećavaju zabrinutost za bezbednost i perspektivu mira.
Izrael Planira 9.000 Stanova U Atarotu — Kritike Da Bi Projekat Presekao Palestinska Područja
Israeli army excavators demolish a Palestinian house in the village of Qalandiya, south of Ramallah in the Israeli-occupied West Bank, on December 16, 2025 [AFP]
Izraelske vlasti nameravaju da pokrenu planove za izgradnju oko 9.000 stambenih jedinica na lokaciji napuštenog aerodroma Kalandija (Qalandiya) u severnom delu Istočnog Jerusalima, u delu koji Palestinci i međunarodne organizacije smatraju okupiranim teritorijama. Predlog, poznat kao naselje Atarot, izazvao je snažne kritike aktivističkih grupa i međunarodnih posmatrača zbog mogućeg efekta na prostornu povezanost palestinskih teritorija.
Peace Now navodi da bi projekat, smešten u gusto naseljenom palestinskom urbanom pojasu koji se pruža od Ramale preko Kafr Akaba (Kafr Aqab), kroz izbeglički kamp Kalandija, ar-Ram, Beit Hanina i Bir Nabala, praktično stvorio izraelsku enklavu i otežao ili onemogućio povezivanje Istočnog Jerusalima sa okolnim palestinskim područjima.
„Ovo je razoran plan koji, ukoliko bude sproveden, onemogućiće svaku mogućnost povezivanja Istočnog Jerusalima sa okolnim palestinskim područjem i će u praksi onemogućiti uspostavljanje palestinske države pored Izraela,“ navodi Peace Now.
Plan će biti razmatran na sednici Odeljenja za plansko i građevinsko uređenje okruga, koje treba da utvrdi njegove osnovne okvire pre nego što ide na dalje vladine procedure i eventualne tendere za izvođače. Plan je prvi put pokrenut 2020. godine kada je Ministarstvo za stanovanje poslalo predlog Opštini Jerusalim radi pripreme za odobrenje, ali je naišao na prigovore izraelskih ministarstava za zaštitu životne sredine i zdravlje. Peace Now navodi i da je tokom ranijih administracija bio protivljen i od strane američke administracije iz doba predsednika Baraka Obame.
Prema izraelskim vlastima, veći deo oblasti je označen kao državno zemljište, što bi po praksi omogućilo napredovanje projekta bez pribavljanja saglasnosti pojedinačnih palestinskih vlasnika. Ipak, da bi plan dobio pravnu snagu potreban je niz daljih administrativnih i političkih odobrenja.
Osim samog Atarota, izvori iz regiona i organizacije za ljudska prava upozoravaju na rastući broj inicijativa za izgradnju i formalizaciju naselja u Zapadnom Bregu, kao i na povećani broj rušenja palestinskih objekata, racija i sukoba između naseljenika i Palestinaca.
U proteklom periodu zabeleženi su i sledeći incidenti koji ilustruju širi kontekst napetosti: izraelske vlasti su izvele rušenja u mestu Biddu severozapadno od Istočnog Jerusalima; u selu Ein Jabrud kod Ramale zabeležena su paljenja vozila i ispisivanje rasističkih parola; tokom racija širom Zapadnog Brega privedeni su brojni Palestinci, uključujući pretrese u Nablusu; dok lokalne vlasti izveštavaju da je izraelska vojska planirala rušenje do 25 stambenih objekata u izbegličkom kampu Nur Šams.
Napomene o ljudskim žrtvama i razmerama sukoba često se razlikuju u zvaničnim izvorima: neke palestinske institucije i izveštaji humanitarnih organizacija ukazuju na visoke brojeve stradalih u ratu u Gazi koji je eskalirao od oktobra 2023., dok Izrael i njegovi saveznici iznose sopstvene procene i pravdaju bezbednosne mere. U tekstu ovde prenošene tvrdnje o broju žrtava i drugim ozbiljnim optužbama predstavljaju ili izveštaje ili ocene različitih aktera i ne predstavljaju nezavisnu verifikaciju.
Šta dalje? Plan zahteva dodatna vladina odobrenja i suočava se sa međunarodnom pažnjom. Ako se realizuje, može imati dugoročne političke i demografske posledice po mogućnost postizanja rešenja zasnovanog na dve države, dok protivnici ukazuju na rizik od daljeg pogoršanja tenzija u regionu.
Pomozite nam da budemo bolji.
