Arheolozi Univerziteta u Zagrebu pratili su keltske srebrne novčiće sa crnog tržišta i lokalizovali nalaz na vrhu Papuka, gde su otkrili kamenu tvrđavu staru oko 3.200 godina. Lokalitet sadrži složene, trodelne zidove, rampe i unutrašnji kameniti zid, dok unutar bedema postoje ostaci kuća i keramike datovane oko 1000. g. p.n.e. Nalaz menja dosadašnje predstave o društvenim strukturama u bronzanom dobu na Balkanu.
Keltski Novčići Vode Do Tajne: Otkrivena Kamena Tvrđava Stara 3.200 Godina Na Vrhu Papuka
Black Market Coins Led to a Bronze Age FortressOleg Breslavtsev - Getty Images
Istraživači sa Univerziteta u Zagrebu pratili su keltske srebrne novčiće koji su se pojavili na crnom tržištu i otkrili neočekivanu praistorijsku utvrdu na vrhu planine Papuk. Dve godine terenskih radova dovele su do nalazišta koje menja dosadašnje predstave o društvenim strukturama u bronzanom dobu na području Balkana.
Kako su novčići otkrili tvrđavu
Novčići, koje su na crnom tržištu prijavili detektoristi metala, privukli su pažnju arheologa. Analize i intenzivna istraga dovele su tim do tačne lokacije nalaza — planinski plato na oko 2.000 stopa nadmorske visine. Umesto očekivanih ostataka mlađe, keltske (La Tène) kulture, istraživači su naišli na mnogo stariju strukturu.
Opis lokaliteta
Na vrhu Papuka otkrivena je dobro očuvana kamena tvrđava stara oko 3.200 godina. Prve sondže pokazale su kamene bedeme; nastavak iskopavanja otkrio je složen, višeslojni sistem odbrane:
- trodelni zid sa centralnim kamenim slojem obloženim sabijenim zemljištem,
- višestruke rampe, koje su u većini drugih primeraka iz bronzanog doba bile građene od drveta i zemlje i nisu se dobro očuvale,
- unutrašnji kameniti zid širok skoro pet stopa i spoljni zidovi visoki više od šest stopa, pri čemu prirodni pad terena dodatno pojačava zaštitu.
Naselje, a ne samo utvrda
Istraživanja pokazuju da lokalitet nije bio samo vojno uporište: unutar zidina pronađeni su ostaci kuća i brojne keramičke posude datovane u Kasno bronzano doba (najmanje iz oko 1000. godine p.n.e.). Ovo upućuje na postojanje organizovanijeg i duže održavanog naselja — Gradine — u planinskom pojasu nego što se do sada verovalo.
Novčići i njihovo poreklo
Keltski srebrni novčići koji su pokrenuli istragu povezani su sa vulkanskim stijenama obližnje Rupnice i kamenoloma Tresnjevica; moguće je i da su kovanice nastale u neposrednoj blizini nalazišta ili čak unutar same tvrđave. Takav nalaz otvara dodatna pitanja o ekonomskim i trgovinskim vezama regiona u bronzanom dobu.
Hrvoje Potrebiča, profesor praistorijske arheologije na Univerzitetu u Zagrebu: "Na ovom mestu nismo očekivali ovakvo otkriće. U svojoj 25-godišnjoj karijeri nisam video nešto slično. Danas smo pogodili džekpot."
Zašto je nalaz važan
Ovo otkriće prisiljava stručnu javnost da preispita ranije pretpostavke o složenosti društvenih, vojnog i proizvodnog života na Balkanu u bronzanom dobu. Lokalitet na Papuku može postati ključ za razumevanje ranih organizovanih zajednica u ovom delu Evrope.
Napomena: Istraživanja su u toku i daljim radovima očekuju se detaljnije analize materijala, tipologija kovina i preciznije datacije.
Pomozite nam da budemo bolji.
