Bondi plaža: Otac i sin optuženi su za ubistvo 15 osoba u napadu koji je, prema kriminolozima, retka pojava jer većina masovnih napadača deluje samostalno. Stručnjaci ističu da porodična dinamika menja motive, hijerarhiju i logistiku napada. Istraga otkriva povezanost s ideologijom Islamske države, putovanje na Filipine i zaplenjena oružja, dok australijska vlada najavljuje oštrije mere protiv radikalizacije dece i govora mržnje.
Masakr na Bondi plaži: Otac i sin optuženi za ubistvo 15 ljudi — stručnjaci o retkom porodičnom teroru
People participate in a candlelight vigil at Bondi Pavilion at Bondi Beach on December 16, in Sydney, Australia. - Audrey Richardson/Getty Images
Dok vlasti istražuju motive prošlonedeljnog masakra na Bondi plaži, kriminolozi ističu jednu neuobičajenu karakteristiku: osumnjičeni počinioci su članovi iste porodice koji su navodno delovali zajedno. Sajid Akram i njegov sin Naveed Akram optuženi su za ubistvo 15 osoba na poznatoj sidnejskoj obali.
Retkost porodičnih tandema u masovnim napadima
Masovna ubistva najčešće su delo pojedinaca. Prema istraživanju Rockefeller Institute of Government, manje od 2% proučenih masovnih pucnjava uključuje dva ili više počinioca — a slučajevi koji uključuju članove iste porodice su još ređi.
Sajid Akram is seen firing a gun at a countryside location, suspected to be in New South Wales, Australia, in October. - New South Wales Police
Motivi, dinamika i logistika
Dr James Densley, profesor kriminologije na Metro State University u Minnesoti, objašnjava da kada srodnici planiraju i izvrše nasilje zajedno, rizici i uzroci često izgledaju drugačije nego kod "lone‑actor" napadača. Porodični napadi manje su "performativni": poverenje, bliskost i zajednička svakodnevica zamenjuju online mreže i pojedinačnu težnju za slavom.
"Ovakvi napadi nastaju iz zajedničkog pogleda na svet koji se razvija tokom vremena... Porodice mogu testirati i uvežbavati ideje bez društvenih prepreka," rekao je Densley za CNN.
Profesor James Alan Fox sa Northeastern University navodi da u odnosu otac‑sin često igraju ulogu pohvale i traženja potvrde: otac vodi, a sin može slediti kako bi zadobio odobrenje, što menja odgovornost i motivaciju učesnika.
Naveed Akram allegedly took part in firearms training with his father in October, according to court documents. - New South Wales Police
Činjenice iz istrage
Policija navodi da su Sajid (50) i Naveed (24) ciljali jevrejsko okupljanje i da su bili motivisani ideologijom Islamske države. Prethodno su putovali na Filipine, a u vozilu su pronađene domaće zastave Islamske države. Tu su i navodi o snimanju video‑poruka u kojima iznose stavove povezane s nasilnim ekstremizmom, kao i izvežbavanje streljaštva u ruralnom delu Australije.
Na snimcima sa mesta događaja vidi se kako Naveed puca na masu sa mosta iznad plaže. Nakon napada, policija je zaplenila šest vatrenih oružja registrovanih na Sajida, koji je imao važeću dozvolu za oružje i rekreativnu dozvolu za lov. Sajid je poginuo u razmeni vatre sa policijom, dok se Naveed suočava sa 59 tačaka optužnice, uključujući 15 za ubistvo i jednu za terorizam.
Floral tributes and candles are placed at at Bondi Pavilion at Bondi Beach on December 16, in Sydney, Australia. - Audrey Richardson/Getty Images AsiaPac/Getty Images
Šira implikacija: rizik u domaćinstvu i zakonodavna reakcija
Densley upozorava da ovaj slučaj otvara pitanje "relacijskog" rizika: ne radi se samo o tome kako počinilac dolazi do oružja, već i ko u porodici kontroliše okruženje u kome je oružje prisutno. Kao ilustraciju navodi se primer suđenja roditeljima iz slučaja pucnjave u Oxford High School (Mičigen, SAD), koji su krivično odgovarali zbog pristupa oružju njihovom detetu.
Australijska vlada najavila je pooštravanje kaznenih odredbi za govor mržnje i uvođenje novog otežavajućeg dela za odrasle koji radicalizuju decu. Ministarka pravde Michelle Rowland izjavila je da država neće tolerisati "radikalizaciju naše omladine".
James and Jennifer Crumbley, the parents of 15 year-old Ethan Crumbley who allegedly shot 10 of his schoolmates and 1 teacher at Oxford High School, killing 4 of them. - Bill Pugliano/Getty Images
Primeri porodičnih napada u svetu
Stručnjaci podsećaju na nekoliko međunarodnih slučajeva u kojima su članovi porodice delovali zajedno: napad u Wieambilli (Australija, 2022), napad na Charlie Hebdo (Francuska, 2015), učestvovanje članova iste porodice u terorističkim napadima na Šri Lanku 2019. i par iz San Bernardina (SAD, 2015). Ipak, napad u kome je otac vodeći akter zajedno sa sinom predstavlja retku i alarmantnu varijantu.
Zaključak: Istraga na Bondi plaži ukazuje na specifične rizike koje stvara porodična dinamika u procesu radikalizacije i pristupa oružju. Slučaj će verovatno uticati na zakonske i policijske pristupe identifikaciji i sprečavanju porodične radikalizacije.
Pomozite nam da budemo bolji.
