Arheolozi su u Muzeju Sambaqui u Joinvilleu otkrili harpone i koštane ostatke kitova koji pokazuju da su autohtone zajednice južnog Brazila lovile kitove pre oko 5.000 godina. Tim je identifikovao 118 kostiju, među kojima su bile i 15 komponenti harpona izrađenih od rebara grbavih i južnih pravih kitova, a datovanja pokazuju starost između 4.710 i 4.970 godina. Nalaz pomera ranije pretpostavke da je prahistorijski kitolov postojao isključivo u severnim hladnim regionima i ukazuje na viši nivo tehnološke sofisticiranosti sambaqui zajednica.
Prvi Dokazi Aktivnog Kitolova U Južnom Brazilu — Harponi Stari Oko 5.000 Godina Otkriveni U Joinvilleu
Credit: Museu Arqueologico de Sambaquis de Joinville
Arheolozi su u Muzeju Sambaqui u Joinvilleu pronašli harpone i koštane ostatke kitova koji ukazuju da su autohtone zajednice južnog Brazila lovile velike kitove pre otprilike 5.000 godina. Nalaz, koji uključuje 118 identifikovanih koštanih ostataka i najmanje 15 delova harpona izrađenih od kitovih kostiju, menja ranije pretpostavke o geografskoj rasprostranjenosti prahistorijskog kitolova.
Otkriće i njegovo značenje
Istraživački tim predvođen Andréom Carlom Colonesom (Autonomous University of Barcelona) analizirao je molekularne tragove predkolonijalnih kostiju kitova iz zbirke muzeja. Većina od 118 kostiju pripadala je južnim pravim kitovima (Eubalaena australis), dok je značajan broj poticao od grbavih kitova (Megaptera novaeangliae). Od tih ostataka, 37 je bilo preobraženo u predmete poput privjesaka, a tim je prepoznao i 15 elemenata harpona — glave i delove osovina — izrađenih od rebara i drugih kostiju kitova.
Composite figure of harpoon shaft components made from southern right whale bones
Kako su harponi otkriveni i datovani
Harponi su slučajno identifikovani kada je kustos izvadio kutiju predmeta za koje se verovalo da su obični „štapovi“. Na osnovu konstrukcije — šupljih prostora predviđenih za drvenu osovinu i urezanih vrhova — tim je prepoznao funkcionalne elemente harpona. Mala uzorka sa dve prednje osovine su datovana radio-ugljenikom i pokazala starost između 4.710 i 4.970 godina.
Zašto je nalaz važan?
Nalaz pokazuje da prahistorijski kitolov nije bio ograničen na hladne zone Severne hemisfere. Iako postoje stariji dokazi o iskorišćavanju nasukanih kitova i o drugim oblicima lova (npr. harponi od jelenjih kostiju iz regiona današnje Južne Koreje stari ~6.000 godina), ovi koštani elementi su među najstarijim dokazima upotrebljivih harpona na svetu i više od 1.000 godina stariji od poznatih primera iz arktičkih i subarktičkih oblasti.
Composite figure of harpoon fragments made from humpback and southern right whale bones
Kontroverze i ograničenja
Iako su konstrukcija i kontekst snažni indikatori aktivnog kitolova, istraživači naglašavaju da nije potpuno isključeno da su neki od ovih harpona korišćeni za druge velike morske sisare (npr. foke). Svejedno, nalaz značajno proširuje razumevanje tehnoloških mogućnosti sambaqui kultura i njihove sofisticirane korišćenja morskih resursa.
„Konvencionalna ideja bila je da sambaqui zajednice nisu imale tehnologiju za kitolov. Ovo nam pokazuje da su zaista lovili,“ rekao je Colonese za Live Science.
Nezavisni arheolog Jean‑Marc Pétillon (Univerzitet u Tuluzu) ocenio je otkriće kao "veoma spektakularno i informativno", napominjući da pomera perspektivu o prahistorijskim sistemima morskog iskorišćavanja u tropskim i suptropskim regionima.
Šta dalje?
Autori studije objavljene 9. januara u časopisu Nature Communications planiraju dalja analiziranja zbirki i dalje molekularne i funkcionalne analize pronađenih elemenata. Cilj je preciznije utvrditi u kojoj meri su harponi korišćeni direktno za kitolov i kako su se tehnike i materijali razvijali u sambaqui zajednicama.
Ključni podaci: 118 identifikovanih koštanih ostataka kitova; najmanje 15 delova harpona od kostiju; 37 predmeta obrađenih u ukrase; datovanje 4.710–4.970 godina; primarna vrsta — južni pravi kit i grbavi kit.
Pomozite nam da budemo bolji.
